Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg.
Menu
Zoek

Factsheets: hoe komen de adviezen van het Voedingscentrum tot stand?

Gepubliceerd in VoedingNu mei-juni 2013.

Inwoners van Nederland hebben recht op betrouwbare informatie over voeding en voedsel. Toch is het vaak niet makkelijk om betrouwbare informatie over voeding te vinden, want op de markt van voedselvoorlichting zijn vele aanbieders actief die allemaal andere dingen beweren en verschillende (onduidelijke) belangen hebben. 

Het Voedingscentrum onderscheidt zich van andere aanbieders in twee essentiële zaken.

  • Wij zijn een onafhankelijke stichting, 100% gefinancierd door de overheid. Daardoor kunnen wij zonder commercieel belang praktische informatie geven over gezond, veilig en duurzaam eten aan consumenten en professionals in de voeding.
  • De informatie en adviezen die wij geven zijn altijd solide wetenschappelijk onderbouwd.

De laatste tijd vragen vooral professionals om die onderbouwing ook echt te laten zien. Daarom komen we vanaf nu met openbare factsheets, die voor iedereen toegankelijk zijn.

Van wetenschappelijke consensus naar praktische adviezen

Het Voedingscentrum heeft als missie de consument te informeren en te stimuleren tot een meer gezonde en duurzame voedselkeuze. In de missie staat de consument centraal. Dat betekent dat wij wetenschap vertalen naar praktisch hanteerbare adviezen die aansluiten bij het voedingspatroon van de Nederlandse consument. Bij die vertaling gaan we uit van wetenschappelijke consensus. Het belangrijkste consensusrapport voor onze voorlichtingsmodellen is de Richtlijnen Goede Voeding van de Gezondheidsraad. De Gezondheidsraad is voor ons de leidende instantie in Nederland als het gaat om het interpreteren en duiden van wetenschap op het gebied van voeding. Het vaststellen van een consensusvisie op voeding in de breedte is een zeer moeilijke opgave. Dit komt vooral omdat in de voedingswetenschap er zelden sprake is van causale verbanden.

Het vaststellen van zekerheden

Wat de Gezondheidsraad en het Voedingscentrum doen, is eigenlijk precies het tegenovergestelde van een wetenschappelijk proces. In een wetenschappelijk proces ligt de focus op onzekerheden. Door discussie over onzekerheden kan weer nieuw onderzoek worden ontworpen om weer meer te weten te komen. Is er een onzekerheid weggenomen, dan gaat de discussie weer over de volgende. Wetenschappelijke discussie vindt vaak plaats in het publieke debat. Daardoor kan de consument in verwarring achterblijven.

Voor het Voedingscentrum en de Gezondheidsraad ligt de focus niet op de onzekerheden. Integendeel. Wij proberen nu juist vast te stellen waar de zekerheden zitten op het gebied van gezondheid, voedselveiligheid en duurzaamheid. Dit noemen we consensus.

Kennis bundelen en vertalen

Het is de taak van het Voedingscentrum en de Gezondheidsraad om bestaande kennis te bundelen en te vertalen naar een voor de consument optimaal voedingspatroon. In de interpretatieslag van de op dat moment geldende stand van de wetenschap moeten aannames worden gemaakt en onzekerheden worden vastgesteld. Daarbovenop wordt in de vertaalslag naar voedingsmiddelen een afweging gemaakt van de bijdrage die deze voedingsmiddelen leveren aan onze nutriëntenvoorziening. Om zaken nog complexer te maken, zijn dit voedingsmiddelen met vaak meerdere nutriënten, met zowel positieve als negatieve effecten. Als dit alles is geëvalueerd, moet een voor de consument bruikbaar advies worden opgesteld. Zonder concessies en een helikopterview van ter zake kundige professionals kunnen simpelweg geen goede adviezen worden opgesteld. Kortom, het opstellen van voedingsrichtlijnen is iets totaal anders dan het discussiëren over wetenschappelijke onzekerheden. Wij proberen met onze adviezen de wetenschap in dienst van de gezondheid van de consument te laten staan. Als Voedingscentrum nemen we de praktische vertaling van de Richtlijnen van de Gezondheidsraad voor de consument voor onze rekening.

Openbare factsheets

In de vertaling van de Richtlijnen van de Gezondheidsraad naar de adviezen van het Voedingscentrum moeten soms aannames worden gemaakt of worden er additionele wetenschappelijke bronnen geraadpleegd. De onderbouwing borgen de kennisspecialisten van het Voedingscentrum in brondocumenten. Die zijn echter niet openbaar. Het enige wat professionals kunnen zien, zijn onze afgewogen adviezen die vooral op de consument zijn gericht. Hier gaan we vanaf nu verandering in brengen. Om aan de vraag van professionals om meer onderbouwing te laten zien, gaan we vanaf nu openbare factsheets publiceren. In die openbare factsheets laten we zien op welke belangrijke bronnen we ons baseren en hoe we de vertaling maken. Deze openbare factsheets toetsen we in ons wetenschappelijk netwerk. Wie er bij die toetsing betrokken zijn, laten we zien in de factsheets. Hiermee kunnen we laten zien dat het wetenschappelijk draagvlak voor wat we doen en zeggen breed is.

Integrale benadering

Het Voedingscentrum richt zich op verschillende aspecten van voeding: gezondheid, veiligheid en duurzaamheid. Wij vinden het belangrijk om deze informatie integraal aan te bieden. De gemiddelde consument maakt immers geen wezenlijk onderscheid tussen de verschillende themas en kan maar één keer kiezen wat er op zijn bord komt.

Onder integrale benadering verstaan we ook het samenwerken met verschillende partijen als de industrie en lokale professionals. Wij van onze kant leveren wetenschappelijke kennis, vertaald naar bruikbare adviezen. In gezamenlijke projecten maken we optimaal gebruik van elkaars sterke kanten. Zo zetten wij bijvoorbeeld in op het verspreiden van onze 'Bewaarwijzer' via de eigen magazines van supermarktketens. Het Voedingscentrum stimuleert koepels en individuele bedrijven hun productsamenstelling te verbeteren. Wij spelen hierin ook een bemiddelende rol. De resultaten zijn bemoedigend: zo is het zoutgehalte in brood teruggebracht. Ook is in vele producten een flinke reductie in transvetten en verzadigde vetten gerealiseerd.

Hiernaast kiezen wij ervoor om intensiever samen te werken met professionals die dicht bij de mensen staan, zoals diëtisten, consultatiebureaus, thuiszorg, huisartsen en scholen.

We willen bereiken dat consumenten meer weten over eten en beseffen wat de gevolgen zijn van hun voedselkeuze. De uiteindelijke keuze maken ze vervolgens zelf. Daarom richt het Voedingscentrum zich op de jeugd en volwassenen die zelf hun besluit hebben genomen om iets te veranderen aan hun leefwijze.