Als Voedingscentrum zien we het liefst dat er zo min
mogelijk bestrijdingsmiddelen nodig zijn in de voedselketen. Minder gebruik
draagt bij aan de veiligheid van ons eten en aan een gezonde leefomgeving voor
mens, dier en plant. Daarnaast vinden we het belangrijk dat mogelijke
gecombineerde effecten van verschillende bestrijdingsmiddelen worden meegenomen
in wetgeving. Ook vragen nieuwe ontwikkelingen, zoals de aanwezigheid van PFAS
in bepaalde bestrijdingsmiddelen, om aandacht.
We begrijpen de zorgen van mensen over resten van
bestrijdingsmiddelen in voedsel. Tegelijkertijd willen we voorkomen dat mensen
hierdoor onnodig bang worden om groente en fruit te eten. De
gezondheidsvoordelen daarvan zijn namelijk groot.
Inspectieresultaten: bijna 98% voldoet aan de wet
Elk jaar controleert de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) voedingsmiddelen op resten van bestrijdingsmiddelen. De inspectieresultaten over 2025 laten zien dat het overgrote deel van de onderzochte producten voldoet aan de wettelijke eisen.
De NVWA onderzocht 2.217 monsters bij Nederlandse levensmiddelenbedrijven. Bij 2,3% werd de wettelijke limiet voor resten van bestrijdingsmiddelen overschreden. In ongeveer een derde van de monsters werden helemaal geen resten aangetroffen.
Bij 12 monsters werd ook een gezondheidskundige grenswaarde voor kortdurende blootstelling overschreden. Bij deze producten was mogelijk sprake van een gezondheidsrisico. Deze producten moesten uit de handel worden gehaald.
De NVWA controleerde daarnaast producten aan de Europese buitengrens. Ook daar werden producten tegengehouden die niet voldeden aan de wettelijke eisen.
De resultaten verschillen volgens de NVWA niet veel van voorgaande jaren. Ook goed om te weten is dat als er meer bestrijdingsmiddel op een product achterblijft dan wettelijk is toegestaan, dit niet automatisch betekent dat het gevaarlijk is voor de gezondheid. De wettelijke limieten liggen meestal ruim onder de hoeveelheden waarbij gezondheidseffecten kunnen optreden.
Zorgen over het cocktaileffect en PFAS
Toch blijven er zorgen. Mensen kunnen via hun voeding verschillende bestrijdingsmiddelen tegelijk binnenkrijgen. Wat betekent dat voor de gezondheid op de lange termijn? De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) heeft bij de tot nu toe onderzochte combinaties geen aanwijzingen gevonden voor gezondheidsrisico's.
Er is echter meer onderzoek nodig. Het Voedingscentrum pleit daarom dat mogelijke gecombineerde effecten structureel moeten worden meegenomen in de beoordeling en wetgeving.
Ook vragen PFAS in bepaalde bestrijdingsmiddelen om aandacht. Bij de afbraak hiervan kan trifluorazijnzuur (TFA) ontstaan, een stof die nauwelijks afbreekt en zich gemakkelijk via water verspreidt. De hoeveelheid TFA in het milieu neemt toe. Volgens bureau Risicobeoordeling & onderzoek van de NVWA worden op basis van de beschikbare gegevens geen gezondheidsrisico's verwacht door TFA in drinkwater, maar is het belangrijk om TFA in levensmiddelen goed te monitoren.
Ook het Voedingscentrum vindt het belangrijk dat er meer inzicht komt in de aanwezigheid en mogelijke gezondheidseffecten van deze stoffen.
Bestrijdingsmiddelen hebben ook gevolgen voor de natuur
Bestrijdingsmiddelen kunnen niet alleen gevolgen hebben voor de gezondheid van mensen, maar ook voor de natuur. Ze kunnen schadelijk zijn voor insecten, zoals bijen, zweefvliegen en kevers, en daarmee voor andere dieren die van deze insecten afhankelijk zijn.
Daarnaast kunnen sommige stoffen langdurig in bodem en water achterblijven. Dit kan de biodiversiteit aantasten en het evenwicht in de natuur verstoren. Daarom pleit het Voedingscentrum voor het zoveel mogelijk beperken van bestrijdingsmiddelen in de voedselketen en het stimuleren van duurzame alternatieven. Het is daarbij belangrijk dat veiligere en minder milieubelastende alternatieven sneller beschikbaar komen en worden toegelaten.
Wat betekent dit voor jou?
Als Voedingscentrum geven we adviezen op basis van de best beschikbare wetenschappelijke kennis. Over sommige effecten van bestrijdingsmiddelen is nog onvoldoende bekend. Tegelijkertijd weten we, met de kennis die we nu hebben, dat de kans klein is dat resten van bestrijdingsmiddelen in voedsel een gevaar vormen voor de gezondheid.
De gezondheidsvoordelen van het eten van groente en fruit zijn groot. Blijf daarom vooral voldoende groente en fruit eten.
Wel adviseren we altijd:
- Was groente en fruit voor gebruik onder stromend water. Daarmee verwijder je vuil, bacteriën en een deel van eventuele resten van bestrijdingsmiddelen.
- Varieer in wat je eet. Zo krijg je verschillende
voedingsstoffen binnen en verklein je de kans dat je steeds dezelfde ongewenste
stoffen binnenkrijgt.
- Kies je voor biologisch? Bij biologische teelt zijn
minder soorten bestrijdingsmiddelen toegestaan. Ook op biologische producten
kunnen soms resten van bestrijdingsmiddelen aanwezig zijn, bijvoorbeeld uit de
omgeving. De hoeveelheden liggen vaak lager dan bij niet-biologische producten.
Met de kennis van nu is er geen reden om groente en fruit te
laten staan vanwege zorgen over bestrijdingsmiddelen. Tegelijkertijd blijft het
belangrijk om onderzoek te doen naar mogelijke gezondheidseffecten en om de
hoeveelheid bestrijdingsmiddelen in onze voedselketen en leefomgeving verder te
verminderen.