Menu
Zoek
Apps en tools

Do’s en don’ts: wat geef je wel en niet?

Wat geef je kinderen in jouw kinderopvangorganisatie op brood, bij het drinken en tussendoor? In de onderstaande tabellen zie je wat wel en niet geschikt is, met een toelichting per product.

De praktische uitwerking van deze do’s en don’ts vind je in ons voorbeeld voedingsbeleid. Lees ook onze tips voor de eetopvoeding.

Do’s en don’ts van brood en beleg

Doen Waarom?
Volkorenbrood of bruinbrood Hier zitten lekker veel vezels in. Vezels zijn nodig voor een goede darmwerking en spijsvertering. In volkorenbrood zitten de meeste vezels.
Zachte margarine en vanaf 4 jaar margarine of halvarine. Jonge kinderen hebben voldoende van de goede vetten nodig. Daarom is het goed om bij kinderen tot 4 jaar altijd voldoende margarine op brood te smeren. In zachte smeerbare margarine zitten juist veel goede onverzadigde vetten. In halvarine zitten ook de goede vetten, maar het bevat minder calorieën.
Groente en fruit, geprakt of in kleine stukjes. Groente en fruit zijn altijd een gezonde keuze: ze zitten vol met vitamines, mineralen en vezels. Groente of fruit op brood is een gezond alternatief voor zoet beleg. Denk aan plakjes banaan, aardbei, appel, peer, tomaat, komkommer of paprika, of een eigengemaakte groentespread. Of geef eens een groentesoep als lunch.
Hartig mager beleg, zoals ei, hüttenkäse, light zuivelspread, notenpasta of pindakaas met 100% noten of pinda's zonder toegevoegd zout of suiker, vis, hummus, falafel of bonenspread zonder zout. Hierin zitten voedingsstoffen die je kind nodig heeft. Het zijn gezonde keuzes voor op brood.
Met mate Waarom?
Zoet beleg, zoals appelstroop (kies niet voor de 100 % vanwege te weinig ijzer), vruchtenhagel, jam ( light of minder zoet). Zoet beleg staat niet in de Schijf van Vijf. Hierin zit veel (toegevoegd) suiker. Honing geef je pas vanaf 1 jaar, omdat het besmet kan zijn met een bacterie waar jonge kinderen erg ziek van kunnen worden.
Harde kaas, of smeerkaas met veel zout Harde kaas of smeerkaas bevat vaak veel zout. De nieren van jonge kinderen kunnen nog niet veel zout aan. Hüttenkäse en zuivelspread bevatten veel minder zout, dus kunnen beter worden gegeven. Of kies een smeerkaas met weinig zout. Kijk in de gratis ' Kies Ik Gezond?'-app welke soort in de Schijf van Vijf staat.
Niet doen Waarom?
Minder vette en minder zoute vleeswaren zoals kipfilet, ham, boterhamworst en kalkoenfilet. Vleeswaren zijn bewerkt vlees en staan niet in de Schijf van Vijf. Magere en minder vette vleeswaren hebben de voorkeur boven vettere en zoutere varianten.
Zoet beleg met veel toegevoegde suikers en/of veel verzadigd vet. Met name de chocolade varianten, zoals chocoladepasta. Dit type zoet beleg levert veel suiker en ongezond verzadigd vet. En deze inname willen we juist beperken.
(Smeer)leverworst. (Smeer)leverworst bevat veel vitamine A. Een teveel daarvan kan schadelijk zijn voor kinderen. Een te grote inname kan bijvoorbeeld leiden tot hoofdpijn, misselijkheid, duizeligheid en vermoeidheid. Bij kinderen jonger dan 4 jaar raden we daarom af om (smeer)leverworst en paté op de boterham te geven. Voor kinderen boven de 12 jaar en volwassenen zijn (smeer)leverworst en paté weekkeuzes. De veilige hoeveelheid per dag loopt langzaam op naar de veilige hoeveelheid voor volwassenen (3.000 microgram per dag).
Producten van rauw vlees, zoals filet américain, ossenworst, carpaccio of niet-doorbakken tartaar. Rauwe of voorverpakte gerookte vis. Hierin kunnen ziekmakende bacteriën zitten. Jonge kinderen zijn daar extra gevoelig voor.

Do’s en don’ts van drinken

Doen Waarom?
Water (eventueel met een schijfje sinaasappel of komkommer). Voor de afwisseling: slappe of aangelengde lauwe (vruchten)thee zonder suiker. Water en thee bevatten geen suiker, en dus geen calorieën. Dat maakt water en thee de allerbeste dorstlessers! In gewone (zwarte) thee en in groene thee zit wel cafeïne. Geef daarom niet meer dan 1 à 2 kopjes zwarte of groene thee.

Als de thee verdund is met water of heel slap is, kun je het iets vaker geven. Kruidenthee zoals rooibos, munt en kamille bevat geen cafeïne.

Geef kinderen tot 1 jaar geen thee met kaneel, venkel of anijs, en niet meer dan 1 kopje zoethoutthee per dag.

Melk tijdens ontbijt en lunch: magere -, halfvolle-of karnemelk (voor kinderen vanaf 1 jaar).

 Kinderen van 1 tot 4 jaar hebben elke dag 300 milliliter halfvolle of magere (koe)zuivel nodig. Yoghurt hoort hier ook bij. Je kunt ook afwisselen met verrijkte sojadrink, dat is beter voor het milieu. Hou dan de verhouding 200 ml koezuivel en 100 ml verrijkte sojadrink aan. Verrijkt betekent dat er vitamine B12, vitamine B2 en calcium aan is toegevoegd. Bij de opvang kun je met ouders bespreken wat hierin de wensen zijn.

Magere- of halfvolle yoghurt voor jongere kinderen, een oefenhapje of een beetje naast de borstvoeding of opvolgmelk. Geef kinderen jonger dan 1 jaar moedermelk of opvolgmelk. Een lepeltje yoghurt of een beetje koemelk kunnen ze gewoon verteren maar let op de hoeveelheid zodat het de melkvoedingen niet gaat vervangen.
Niet doen Waarom?
Alle zoet smakende drankjes. Als kinderen jong aanleren vooral drankjes te drinken die zoet zijn, vergroot je de kans dat ze later te veel frisdrank en vruchtensap drinken. Bovendien bevatten de meeste zoet-smakende drankjes veel calorieën en fruitzuren die niet goed zijn voor de tanden. Extra toegevoegde vitamines maakt deze drankjes niet beter.
Extra aandachtspunten Waarom?
Diksap en aanmaaklimonade. Diksap lijkt misschien gezond, vooral als op het etiket staat: ‘gemaakt van puur geperst fruit, zonder toevoeging van suikers’. Maar ze bevatten vaak veel suiker en zijn niet gezond. Het maakt niet uit of de suiker afkomstig is uit appelconcentraat, geconcentreerd puur vruchtensap of riet- of bietsuiker, het is allemaal suiker. Te veel suiker kan leiden tot overgewicht en tandbederf. Daarom is ook aanmaaklimonade geen goede keus. Help de kinderen een gezond gewicht te behouden en geef ze iets anders te drinken, zoals water of lauwe thee.
Light-dranken. Light-dranken bevatten vaak wel fruitzuren, wat niet goed is voor de tanden. Light-drank is wel een betere keuze dan gewone frisdrank, limonade en sap met suiker want daarin zitten veel calorieën.
Chocolademelk en zuiveldranken met een zoete smaak, zoals Fristi en Yoki. Deze dranken bevatten weliswaar ook goede voedingsstoffen zoals calcium, maar bevatten ook veel toegevoegd suiker daardoor ook veel calorieën. Geef daarom deze dranken alleen bij uitzondering.
Zoete dranken met extra vitamines. Extra vitamines (met uitzondering van vitamine D) hebben kinderen niet nodig als ze verder gezond eten. Laat je dus niet misleiden: als op een zoet drankje bijvoorbeeld ‘met extra vitamine C’ staat, is dit niet automatisch een gezond product.
Kaneelthee, venkelthee. Beperk zoethoutthee Geef kinderen tot 1 jaar uit voorzorg geen thee met kaneel, venkel of anijs, en niet meer dan 1 kopje zoethoutthee per dag. Dit vanwege de plantengifstoffen die hierin kunnen zitten.
Niet nodig Waarom?
Speciale peuter- groei- of dreumesmelk of pyjama papjes Het is niet slecht voor ze, maar bij een gevarieerde voeding krijgen kinderen alle benodigde voedingsstoffen binnen. Ze hebben het dus niet nodig. Meer informatie over dit onderwerp.

Do’s en don’ts van de eetmomenten tussendoor

Doen Waarom?
Fruit, zoals appel, peer, banaan, kiwi, druiven, meloen, aardbei, mandarijn. Groente, zoals worteltjes, komkommer, paprika, snoeptomaatjes, rettich of radijsjes. Of blancheer stukjes groente die je niet rauw kunt eten, zoals courgette of broccoli. Het is belangrijk dat kinderen elke dag voldoende groente en fruit eten, vanwege de vezels, vitamines en mineralen. Het eten tussendoor is een perfect moment om daaraan bij te dragen.
Met mate Waarom?
Rijstwafel, krentenbol, soepstengel, (volkoren) ontbijtkoek, lange vinger, kaneelbeschuitje, (volkoren)biscuitje, stukje of eierkoek. Jonge kinderen hebben dit soort tussendoortjes niet nodig. Geef als je een keer iets tussendoor wilt geven iets uit de Schijf van Vijf. Wil je toch iets geven wat niet in de Schijf van Vijf staat, houd dat tussendoortje dan klein. Let wel op de hoeveelheid vet, suiker en zout. En als er veel vezels in zitten, is dat mooi!
Niet doen Waarom?
Eten voor tussendoor met veel calorieën, suiker, vet en zout. Jonge kinderen hebben dit soort tussendoortjes niet nodig. Als je het wel geeft let er dan op dat je kinderen iets geeft dat past bij hun leeftijd. Een stroopwafel bijvoorbeeld is qua calorieën een maaltijd voor een dreumes, maar levert te weinig goede voedingsstoffen. Speciale kinderkoekjes zijn vaak per 2 verpakt, geef er dan maar 1 en geef de andere de dag erna. Als je bijvoorbeeld chips, cake of koekjes geeft, geef dan een heel klein beetje, zoals 3 chipjes of een kwart koekje.