Wat is een keurmerk?
Een keurmerk is een hulpmiddel op de verpakking van voedingsmiddelen voor het maken van een bepaalde keuze. Bijvoorbeeld vanwege duurzaamheid, geloofs- of levensovertuiging of allergieën. Een keurmerk geeft bijvoorbeeld aan dat het product is gemaakt met extra aandacht voor het milieu of dierenwelzijn. Je ziet zo bijvoorbeeld of de vis duurzaam is gevangen, of een kip een 'beter leven' heeft gehad en of er sprake is van eerlijke handel (fairtrade). Het kan ook aangeven dat het product is toegestaan in een bepaald voedingspatroon, zoals halal.
Keurmerken voor eten en drinken staan meestal in de vorm van een herkenbaar logo op de verpakking.
Europese richtlijn
Consumenten mogen niet misleid worden met claims over de duurzaamheid van een product. Nederland heeft hiervoor een implementatiewet voor de Europese richtlijn 'Empowering Consumers for the Green Transition'. Sinds deze wet van kracht is moeten bedrijven alle claims die zij maken over de duurzaamheid van een product onderbouwen. Het is niet meer toegestaan om als bedrijf een label te plaatsen op een product als daar geen onafhankelijke controle op is.
Welke keurmerken stellen ambitieuze eisen?
Met hulp van de Keurmerkenwijzer van Kenniscentrum Duurzaam Leven kun je checken hoe een keurmerk scoort op het gebied van milieu, mens en werk of dierenwelzijn. Zo zie je of het product dus echt een duurzamere keuze is.
Ambitieuze keurmerken op voeding zijn:
- ASC: vis
- Beter Leven 1 ster: zuivel
- Beter Leven 2 sterren: zuivel
- Beter Leven 3 sterren: eieren, vlees, zuivel
- Demeter: eieren, groente en fruit, tropische producten (zoals fruit, koffie, thee en cacao), vlees, wijn en zuivel
- EKO-NL 3 sterren: eieren, groente en fruit, vlees en zuivel
- EU-biologisch: Eieren, groente en fruit, tropische producten (zoals fruit, koffie, thee en cacao), vlees, wijn en zuivel
- Fair for Life: tropische producten (zoals fruit, koffie, thee en cacao) en wijn
- Fairtrade: tropische producten (zoals fruit, koffie, thee en cacao) en wijn
- Fair Trade Certified: vis
- MSC: vis
- Pro Terra: tropische producten (zoals fruit en soja)
- Rainforest Alliance: tropische producten (zoals fruit, koffie, thee en cacao)
- RSPO: palmolie
- Sustainable Rice Platform: rijst
Er zijn naast bovenstaande keurmerken nog meer keurmerken te vinden die aangeven dat een product duurzamer is geteeld.
Kijk voor meer informatie over de beschikbare keurmerken in de Keurmerkenwijzer.
Indeling van keurmerken
Keurmerken zijn in te delen in:
- Duurzaamheidskeurmerken: met deze keurmerken kun je makkelijker kiezen op 3 gebieden. Namelijk op milieu, dierenwelzijn en mens en werk. Voor specifiek dierenwelzijn is er De Boodschappenhulp Dierenwelzijn. Hiermee krijg je makkelijk inzicht in wat een keurmerk vertelt over het leven van een dier.
- Keurmerken op basis van herkomst en kwaliteit: door deze keurmerken weet je waar een product vandaan komt en hoe het gemaakt is. Zo kan een product een keurmerk krijgen wanneer er rekening gehouden is met traditionele productiewijzen of de streekcultuur. Halal en Koosjer zijn keurmerken waarbij rekening gehouden is met een bepaalde levensbeschouwing.
- Keurmerken die gaan over de ingrediënten: deze keurmerken kunnen helpen bij het kiezen voor producten met een bepaalde samenstelling, bijvoorbeeld zonder gluten.
Er zijn ook nog andere informatielogo’s: afbeeldingen die informatie geven over iets anders dan kwaliteitseisen van het product, bijvoorbeeld het glasbaklogo, de Nutriscore of het zwangerschapslogo op alcohol.
Zijn alle keurmerken door de wet goedgekeurd?
Veel keurmerken op voedsel, zoals Beter Leven of Fairtrade, zijn bedacht door bedrijven of organisaties. Ze zijn niet vastgelegd in de wet. Er zijn ook keurmerken die wél in Europese wetgeving staan, zoals:
Ook keurmerken die niet wettelijk zijn geregeld, kunnen betrouwbaar zijn. Belangrijk is dat de regels duidelijk zijn, onafhankelijk zijn opgesteld en goed gecontroleerd worden. De Raad voor de Accreditatie laat alleen keurmerken toe die betrouwbaar zijn.
Kosten van producten met keurmerken
Meestal zijn producten met keurmerken zoals Fairtrade en Demeter wel wat duurder. Dit komt doordat de controle, de andere productiemethode of de apart opgezette keten extra kosten met zich meebrengen. Ook biologische producten zijn gemiddeld duurder dan gangbare producten, maar niet altijd, De prijsverschillen verschillen tussen supermarkten, tussen producten en per seizoen. Ook kan een huismerkproduct met een keurmerk goedkoper zijn dan een merkproduct zonder keurmerk.