Menu
Zoek
Apps en tools

Straling en radioactiviteit

In het kort

  • We krijgen elke dag te maken met straling, bijvoorbeeld UV-straling van de zon.
  • Sommige stoffen geven zelf straling af. Die stoffen noemen we radioactief. Na een tijdje stopt dat vanzelf: de stof geeft dan geen straling meer af.
  • Sommige straling is sterk en kan schade veroorzaken in je lichaam. Als je te veel straling krijgt, kan dat ongezond zijn en schade aan je DNA geven. Dit kan ervoor zorgen dat je kanker krijgt.
  • In veel soorten eten zit van nature een heel klein beetje radioactiviteit. Dat komt doordat deze stoffen in de grond en in de lucht zitten. Als je dit eet, krijg je een klein beetje straling binnen. Maar die hoeveelheid is zo laag dat het niet gevaarlijk is.

Wat is straling en radioactiviteit?

We krijgen elke dag te maken met straling, bijvoorbeeld UV-straling van de zon.Sommige stoffen geven zelf straling af. Die stoffen noemen we radioactief. Na een tijdje stopt dat vanzelf: de stof geeft dan geen straling meer af. Hoe lang dat duurt, verschilt per stof. Dat noemen we de halveringstijd: de tijd waarin de hoeveelheid straling steeds verder afneemt.Sommige straling is sterk en kan schade veroorzaken in je lichaam. Als je te veel straling krijgt, kan dat ongezond zijn en schade aan je DNA geven en dit kan ervoor zorgen dat je kanker krijgt.

Kan er radioactiviteit in voedsel zitten?

In veel soorten eten zit van nature een heel klein beetje radioactiviteit. Dat komt doordat deze stoffen in de grond en in de lucht zitten. Planten en dieren nemen deze stoffen op. Zo komt het ook in ons eten terecht, bijvoorbeeld in bananen en aardappelen. Als je dit eet, krijg je een klein beetje straling binnen. Maar die hoeveelheid is zo laag dat het niet gevaarlijk is.

Veelgestelde vragen over radioactiviteit in voedsel

Kan voedsel radioactief worden na een kernongeval?

Bij een ongeluk in een kerncentrale, zoals bij Tsjernobyl of Fukushima, kunnen radioactieve stoffen vrijkomen. Die kunnen via de lucht worden verspreid en op de grond of in water terechtkomen, bijvoorbeeld door regen.

Daardoor kunnen planten en voedsel besmet raken. In zo’n situatie controleert de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) streng of voedsel veilig is.

Er zijn duidelijke regels in Europa. Voedsel dat niet veilig is, mag niet verkocht worden. Straling is goed te meten, dus je kunt ervan uitgaan dat eten in Nederland veilig is.

sluiten
Wat is het doorstralen van voedsel?

Soms wordt straling gebruikt om voedsel veiliger en langer houdbaar te maken. Het doodt bijvoorbeeld insecten en ziekmakende bacteriën. Dit heet doorstralen. Doorstraald eten is niet schadelijk voor je gezondheid. Hierbij komt er geen radioactiviteit op of in het voedsel terecht. Het voedsel wordt hierdoor niet radioactief. Er blijft dus geen straling in zitten.

Op het etiket staat vermeld dat het product is ‘doorstraald’ of ‘door straling behandeld’ of ‘met ioniserende straling behandeld’.

In West-Europa, ook in Nederland, wordt doorstralen van voedsel vooral gebruikt om:

  • insecten en hun eitjes of larven te doden met een lage dosis straling
  • schadelijke bacteriën te doden, zoals salmonella, campylobacter en listeria (bijvoorbeeld in vlees, kruiden, gedroogde groenten en eiproducten) 

Bij sommige producten kan veel straling de smaak of kleur minder goed maken. Daarom wordt doorstralen soms gecombineerd met een andere behandeling, zoals verhitting. Zo worden bacteriën gedood en blijven smaak en uiterlijk goed. Doorstralen mag niet worden gebruikt om voedsel dat bijna bedorven is toch nog goed te maken.

In Nederland worden verse groenten en fruit niet doorstraald. Doorstralen mag alleen bij bepaalde producten. Daarvoor is toestemming nodig. Ook is er per product een maximale hoeveelheid straling vastgesteld.

sluiten

Belangrijkste bronnen

Overzicht belangrijkste bronnen straling en radioactiviteit
sluiten
Of lees meer over hoe wij als Voedingscentrum onderzoek vertalen naar de praktijk.