Ga direct naar de inhoud.
Menu
Zoek
Apps en tools

Ramadan

Ramadan in het kort

  • De ramadan is de heilige vastenmaand voor moslims. Tijdens deze maand onthouden moslims zich uit religieuze overweging een maand lang tussen dageraad en zonsondergang van eten en drinken.
  • Kinderen tot de puberteit, zwangeren en mensen met een ziekte hoeven niet mee te doen aan de ramadan.
  • Door de ramadan kan je afvallen, maar zulke veranderingen in gewicht zijn meestal klein en tijdelijk. Wanneer je veel eet en snackt tussen zonsondergang en dageraad, kan je gewicht juist toenemen.
  • Tijdens de ramadan is het belangrijk om tussen zonsondergang en dageraad voldoende te drinken en te kiezen voor gezonde producten.

Wat is de ramadan?

Gedurende de ramadan onthouden moslims zich van eten en drinken tussen dageraad en zonsondergang. De periode van de ramadan is gebaseerd op de maankalender van 355 dagen. Ons kalenderjaar heeft 365 of 366 dagen. Hierdoor varieert de start van de ramadan van jaar tot jaar. Zo kan in Nederland de ramadan in de zomer of de winter plaatsvinden. De periode van vasten varieert daardoor ook en is in de zomer dus langer dan in de winter.

Kinderen, zwangeren en mensen die ziek zijn hoeven niet mee te doen aan de ramadan.

Wat is het effect van de ramadan op je gezondheid?

Door de ramadan verandert je maaltijdpatroon. De tijd tussen maaltijden is langer en vaak wordt er ook anders gegeten. Gebruikelijk eten mensen tijdens de ramadan één grote maaltijd voor dageraad en één grote maaltijd na zonsondergang. Omdat mensen vroeger of later eten dan ze gewend zijn, verandert vaak het slaappatroon en de biologische klok. Dit kan effect hebben op verschillende processen in het lichaam, zoals verschuivingen in het patroon van hormonen zoals cortisol, je stofwisseling en je behoefte aan eten en drinken. Lees op onze pagina over intermittent fasting de laatste wetenschappelijke stand over de effecten van hoeveel, hoe vaak en wanneer we eten op ons lichaam.

Gemiddeld slaap je tijdens de ramadan ook iets minder en kun je je vaker moe voelen. Doordat je tijdens de ramadan anders eet en drinkt kun je wel tijdelijk klachten krijgen zoals moeheid, hoofdpijn, misselijkheid, maagklachten en uitdroging. Het is niet bekend wat vasten tijdens de ramadan op de lange termijn doet voor je gezondheid.

Onderzoek naar gezondheidseffecten van de ramadan

Onderzoeken naar de gezondheidseffecten van de ramadan met elkaar vergelijken is lastig, omdat de onderzoeken vaak in verschillende landen zijn uitgevoerd met uiteenlopende klimaatomstandigheden en leefgewoonten. Er zijn positieve en negatieve gezondheidseffecten van de ramadan beschreven, maar dit kan niet worden toegepast op de situatie in Nederland. Lees meer over hoe wij als Voedingscentrum onderzoek vertalen naar de praktijk.

Veelgestelde vragen over ramadan en je gezondheid

Wat is het effect van de ramadan op je gewicht?

Wanneer je tijdens de ramadan minder eet dan je lichaam nodig heeft, val je af. Voor de meeste mensen is deze verandering in lichaamsgewicht klein en maar tijdelijk. Mensen gaan vaak terug naar hun startgewicht nadat de ramadan eindigt.

Wanneer je veel eet en snackt tussen zonsondergang en dageraad en je meer energie binnenkrijgt dan je lichaam nodig heeft, kan je gewicht juist toenemen. De hoeveelheid energie die je via je eten en drinken binnenkrijgt is hiervoor bepalend. Er is onvoldoende bewijs om een specifiek advies te geven over de tijdstippen waarop je het beste kunt eten.

sluiten
Kan je meedoen met de ramadan als je diabetes of een andere ziekte hebt?

Als je een (chronische) ziekte hebt, zoals diabetes of hart- en vaatziekte, hoef je niet mee te doen met de ramadan. Wil je toch meedoen? Bepaal dan met je diëtist, arts of praktijkondersteuner hoe je dit het beste kan doen.

Bij diabetes is de kans dat je bloedglucose ontregeld raakt groter tijdens de ramadan door veranderingen in je leefstijl en eetpatroon. Je loopt meer risico op een hypo (te weinig glucose in het bloed) gedurende de uren van vasten, of juist op een hyper (te veel glucose in het bloed) door meer of grotere maaltijden gedurende de uren dat je niet vast.

sluiten
Kan je meedoen met de ramadan als je zwanger bent?
Tijdens de zwangerschap wordt afgeraden om te vasten. De kwaliteit van je voeding is namelijk extra belangrijk als je zwanger bent, zowel voor jezelf als voor je kind. Als je vast, is een gezond en volwaardig voedingspatroon onmogelijk. Wil je toch meedoen? Overleg dan altijd eerst met je verloskundige, huisarts of gynaecoloog. Lees meer op de pagina over lijnen en vasten tijdens de zwangerschap.
sluiten

Hoe eet je gezond tijdens de ramadan?

Tijdens de ramadan is het belangrijk om tussen zonsondergang en dageraad voldoende te drinken en te kiezen voor gezonde producten. Vermijd te veel eten en eet liever niet te veel vette en zoete snacks. Bekijk onze tips om gezond te eten tijdens de ramadan.

Tip 1: Drink een paar extra glazen water om de dag goed door te komen

Als je langere tijd niets drinkt, krijg je dorst. Op zomerse dagen gebeurt dit sneller, omdat je dan meer zweet en er dus meer vocht uit je lichaam verdwijnt. Drink daarom voldoende water en thee tussen zonsondergang en dageraad. Drink een paar extra glazen water om de dag goed door te komen. Drink zo min mogelijk suikerhoudende dranken. Deze bevatten veel calorieën en leveren geen of weinig goede voedingstoffen. Ze zorgen ook niet voor een verzadigd gevoel.

Tip 2: Eet vezelrijk om trek zo lang mogelijk uit te stellen

Zorg voor een goede basis met vezelrijke producten, zoals zilvervliesrijst, volkorenpasta, volkorencouscous, aardappelen, groente, fruit en volkoren- of bruinbrood. Vezels zorgen langer voor een vol gevoel na de maaltijd, zodat je minder snel trek krijgt.

Ook eiwit zorgt voor een langere verzadiging. Neem dus ook voldoende producten met eiwit, zoals peulvruchten, noten, vis, ei, vlees, melk(producten) of plantaardige zuivelalternatieven.

Tip 3: Varieer om genoeg voedingsstoffen binnen te krijgen

Het is belangrijk om te variëren, zodat je genoeg koolhydraten, eiwitten, vetten, vitamines en mineralen binnenkrijgt. Zorg dat je voldoende eet van de volgende producten:

  • Groenten en fruit
  • Peulvruchten, tofu, tempé, noten, vis, ei, mager vlees
  • Magere of halfvolle zuivelproducten, 30+ kaas, verrijkte zuivelalternatieven
  • Bruinbrood, volkorenbrood, volkorengranen
  • Olie, margarine, halvarine

Om zeker te weten dat je van alle belangrijke voedingsstoffen voldoende binnen krijgt, kun je de Schijf van Vijf voor jou-tool of Mijn Eetmeter gebruiken.

Neem verder niet te veel zoete en vette producten, zoals baklava of gefrituurde hapjes. Daar zitten veel calorieën en weinig goede voedingstoffen in.

Tip 4: Eet rustig en neem kleine hapjes

Als je maar een beperkte tijd kunt eten, kan het lastig zijn om in te schatten hoeveel eten voor jou genoeg is. Hierdoor kun je te veel of te snel gaan eten. Je lichaam heeft dan moeite met het verwerken van al dat eten, waardoor je last kunt krijgen van je maag en darmen. Gerechten kunnen zwaar vallen als je na uren ineens weer iets eet. Daarnaast kun je aankomen in gewicht als je meer eet dan je lichaam nodig heeft. Eet daarom rustig en schep niet veel op je bord en. Sommige traditionele gerechten en hapjes zijn vrij vet en zoet, en dus ook calorierijk. Eet daar liever niet te veel van.

Receptinspiratie voor tijdens de ramadan

Op onze receptensite vind je heel veel inspiratie voor lekkere en gezonde gerechten. Bij het zoeken kun je filteren op 'gerechten zonder varkensvlees'. Bekijk ook onze receptpagina met hapjes voor Eid el-fitr.

Belangrijkste bronnen ramadan

Overzicht bronnen ramadan
  • Ali T, Lessan N. Chrononutrition in the context of Ramadan: Potential implications. Diabetes Metab Res Rev 2024;40(2):e3728.
  • Al-Jafar R, Wahyuni NS, Belhaj K, et al. The impact of Ramadan intermittent fasting on anthropometric measurements and body composition: evidence from LORANS study and a meta-analysis. Front Nutr 2023;10:1082217.
  • Nederlandse Diabetes Federatie. Diabetes en ramadan 2025.
  • Sadeghirad B, Motaghipisheh S, Kolahdooz F, Zahedi MJ, Haghdoost AA. Islamic fasting and weight loss: a systematic review and meta-analysis. Public Health Nutr 2014;17(2):396-406.
sluiten