Wat is Nutri-Score?
Nutri-score is een voedselkeuzelogo dat op de voorkant van verpakkingen kan staan. Het logo laat door middel van een letter en kleur zien hoe de samenstelling van een product scoort ten opzichte van vergelijkbare producten. De Nederlandse overheid heeft dit logo in januari 2024 geïntroduceerd.
Met Nutri-Score kun je dezelfde soort producten met elkaar vergelijken. Zo kun je kiezen voor een product met een betere samenstelling. Een groene A of B wil dus niet meteen zeggen dat het product gezond is, maar dat het in vergelijking met dezelfde soort producten een betere samenstelling heeft.
De Schijf van Vijf geeft het advies over gezonde voeding en je eetpatroon.
Waarom staat Nutri-Score niet op elk product?
Je komt in de winkel producten tegen mét en zonder Nutri-Score. Dat heeft verschillende redenen.
Voedselproducenten kunnen zelf kiezen of ze het logo op hun verpakkingen gebruiken. Maar áls ze het gebruiken, dan moeten ze dat op alle producten van het betreffende merk doen. Daar hebben zij 2 jaar de tijd voor, nadat ze hebben aangegeven Nutri-score te willen gebruiken. De gegevens van alle producten die Nutri-score op hun verpakking hebben, moeten worden aangeleverd bij de Levensmiddelendatabank.
Er zijn ook producten waarop het logo niet hoeft te staan. Sommige producten hoeven volgens de wet namelijk geen voedingswaardetabel te hebben. Daaronder vallen bijvoorbeeld verse groente en fruit, onbewerkt vlees, kruiden, zout, koffie, thee en kauwgom.
Er zijn ook producten waarop Nutri-score niet mág worden gebruikt. Dit gaat om kindervoeding voor kinderen t/m 3 jaar, flesvoeding en opvolgmelk voor baby’s, sportvoeding, dieetvoeding en medische voeding, maaltijdvervangers en voedingssupplementen.
Hoe kun je Nutri-Score gebruiken?
Nutri-Score helpt je te kiezen voor het product met een betere samenstelling. Dat is vooral handig bij producten die niet in de Schijf van Vijf staan. Zoals sauzen, frisdranken, koeken, pizza’s en snacks.
1. Kijk altijd eerst of een product in de Schijf van Vijf staat
Kijk of een product in de Schijf van Vijf staat met onze gratis app ‘Kies Ik Gezond?’. Regelmatig tref je een groene A of B aan op producten die
niet in de Schijf van Vijf staan. Bijvoorbeeld:
- Gezouten noten kunnen een A- of B-score krijgen, terwijl deze niet in de Schijf van Vijf staan vanwege het zout.
- Witte én volkoren rijst- en pastasoorten kunnen een A- of B-score krijgen. Terwijl witte soorten niet in de Schijf van Vijf staan.
- Er kunnen kant-en-klaarmaaltijden zijn met een score A of B. Terwijl ze niet in de Schijf van Vijf staan door bijvoorbeeld te veel zout of verzadigd vet.
- Magere kazen, oliën, halvarines en margarines krijgen een score C of D. Maar deze producten staan in de Schijf van Vijf.
- Groente en fruit in blik met toegevoegd zout of suiker krijgen een score A, net als de producten waar dit niet aan is toegevoegd. Alleen groente en fruit in blik zonder toegevoegd zout of suiker staan in de Schijf van Vijf.
Staat het product in de Schijf van Vijf, dan weet je dat het gezond is. Staat het product er niet in, dan kun je op Nutri-Score letten.
2. Naast de Schijf van Vijf? Dan kun je Nutri-Score gebruiken
Kies je een product dat naast de Schijf van Vijf staat? Dan geven wij het advies om dat niet te veel en niet te vaak te eten.
Aanvullend kun je Nutri-Score bij deze producten gebruiken door te kiezen voor een product met een samenstelling die volgens Nutri-Score beter is. Maar een product met een A of B is dus niet per se een gezonde keuze.
Nutri-Score vergelijkt altijd binnen productgroepen. Je kunt Nutri-Score gebruiken bij bijvoorbeeld sauzen, frisdranken, sappen, pizza’s, snacks, koek en snoep.
Wil je op een ingrediënt letten zoals zout of suiker? Kijk dan op het etiket op de achterzijde en vergelijk. Of gebruik de ‘Kies Ik Gezond?’-app.
Hoe kan het dat Nutri-Score afwijkt van de Schijf van Vijf?
Dat heeft meerdere redenen:
1. Nutri-Score werkt met positieve en negatieve componenten van een product
Positieve componenten volgens het algemene rekenmodel van Nutri-Score zijn de hoeveelheid eiwit, vezel, groente, fruit en peulvruchten. Deze worden afgetrokken van de punten voor negatieve componenten, namelijk de hoeveelheid energie, verzadigd vet, suiker en zout.
Dit betekent dat je het negatieve kan wegstrepen tegen het positieve. Een product met veel zout of suiker kan zo toch op een goede score uitkomen als er bijvoorbeeld genoeg eiwit of groente in zit.
De Schijf van Vijf doet dat anders: daarin kun je het negatieve niet wegstrepen tegen het positieve. Als er te veel zout in een product zit, staat het niet in de Schijf van Vijf, ook al zit er veel eiwit of groente in.
2. Nutri-Score kijkt naar bepaalde voedingsstoffen en losse ingrediënten waaruit een product bestaat
Ook al is een product als geheel goed voor de gezondheid,
het kan toch een lage score krijgen door negatieve componenten. Denk aan olie
waarbij energie als negatieve component in de eindscore meetelt.
De Schijf van Vijf kijkt altijd eerst naar
gezondheidseffecten en dan pas naar voedingsstoffen. Plantaardige oliën passen
in een gezond eetpatroon.
Wat zit er achter Nutri-Score?
De score die je op het logo op de verpakking ziet, is gebaseerd op een rekenmodel. Er zijn verschillende maar vergelijkbare rekenmodellen: één voor vaste voedingsmiddelen (het algemene model), één voor kaas, één voor vetten, oliën, noten en zaden, en één voor dranken.
Het rekenmodel kent punten toe voor de hoeveelheid eiwit, vezel, groente, fruit en peulvruchten aan de ene kant en voor de hoeveelheid energie, verzadigd vet, suiker en zout aan de andere kant. Het verschil tussen deze punten bepaalt de hoogte van de uiteindelijke score. Voor dranken wordt er daarnaast ook nog gelet op de aanwezigheid van kunstmatige zoetstoffen.
De Gezondheidsraad heeft in 2022 een analyse uitgevoerd om de overeenkomsten en verschillen met de voedingsrichtlijnen in Nederland in kaart te brengen. Ze geven aan dat er relatief veel aandachtspunten zijn voor de productgroepen die in de Schijf van Vijf staan. In de groepen die niet in de Schijf van Vijf staan, krijgen de producten meestal een lage Nutri-Score (C, D of E). Daar is de aansluiting beter.
De Gezondheidsraad geeft aan dat het logo een meerwaarde kan hebben, met name voor mensen met een beperkte voedingskennis. Maar de raad vindt het ook belangrijk dat meerdere tekortkomingen daadwerkelijk worden opgelost.
De internationale wetenschappelijke commissie buigt zich de komende tijd verder over bepaalde zaken zoals wat wel en niet kan meetellen onder de positieve componenten groente, fruit en peulvruchten.
Uitdaging voor de voedingsvoorlichting
Daarnaast geeft de Gezondheidsraad aan dat het uitdagend is voor de voedingsvoorlichting om de scores die onvoldoende in lijn zijn met de nationale voedingsadviezen uit te leggen. Het Voedingscentrum herkent zich in die conclusie. We zien dat consumenten er vragen over hebben. Daaruit blijkt ook weer dat het ingewikkeld is om verschillen tussen Nutri-Score en de Schijf van Vijf uit te leggen. Het Voedingscentrum wil verwarring bij consumenten voorkomen en vindt dan ook dat de tekortkomingen opgelost moeten worden.
Lees het rapport van de Gezondheidsraad.
Integrale aanpak
Zolang een voedselkeuzelogo in lijn is met de voedingsvoorlichting zien wij het als één mogelijke maatregel die kan helpen om mensen gezonder te laten kiezen. De bewijzen dat mensen zich bij het boodschappen doen door een logo laten leiden in hun keuzes en daardoor echt gezonder gaan eten, zijn echter zwak en niet eenduidig.
Daarom zijn juist ook andere maatregelen van belang in het gezonder maken van het voedingspatroon van meer mensen. Denk aan een suikertaks, het goedkoper maken van groente en fruit, het vergroten van het gezonde aanbod in de eetomgeving en voedselonderwijs. Een integrale aanpak is nodig.
Relatie met productverbetering
In 2022 is naast Nutri-Score de Nationale Aanpak Productverbetering (NAPV) gestart. Hiermee moedigt de overheid fabrikanten aan
de samenstelling van bewerkte producten te verbeteren door het gehalte aan
zout, verzadigd vet en suiker te verlagen. Of de introductie van Nutri-Score producten
óók minder zout, zoet of vet maakt is nog niet duidelijk.
Onderzoek uit het buitenland laat zien dat een voedselkeuzelogo kan bijdragen aan
productverbetering. Maar of dat met Nutri-Score gebeurt is de vraag.
Fabrikanten hoeven niet per se het zout- of het suikergehalte omlaag te halen
om een betere score te krijgen. Ze kunnen ook meer eiwit of groente toevoegen
om een goede score te krijgen.
Iedereen meedoen
Nu Nutri-Score is ingevoerd, vinden wij het tot slot noodzakelijk dat alle producenten en supermarkten meedoen. Je wilt bijvoorbeeld niet dat mensen een gezond product zonder logo omruilen voor een ongezond product, maar met logo. Wettelijk gezien kan de Nederlandse overheid een logo niet verplichten. Dit heeft te maken met de handelsvrijheid van de landen in de Europese Unie.
Vragen?
Ga voor vragen naar de pagina over Nutri-Score van de Rijksoverheid en bedrijven naar nutriscorevoorbedrijven.nl.