Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg.

Hoe eet ik gezond met een hart- en vaatziekte?

Heb je hartfalen, etalagebenen of angina pectoris? Zijn er aanwijzingen dat je bloedvaten aan het dichtslibben zijn? Heb je een hoge bloeddruk? Of heb je bijvoorbeeld een hartinfarct of beroerte gehad? Meestal is gezond eten dan onderdeel van je behandelplan, naast medicatie. Gezond eten draagt bij aan een goede zorg voor je lichaam en een fitter gevoel. 

In het filmpje krijg je tips voor je eten.

Gezonde basis met de Schijf van Vijf

Als je eet volgens de Schijf van Vijf zorg je goed voor jezelf, ook als je een hart- en vaatziekte hebt. Bekijk in de tool 'Schijf van Vijf voor jou' op deze pagina wat allemaal kan op een dag.

Speciaal goed voor je hart en bloedvaten is…

  1. Roomboter en hard vet vervangen door zachte halvarine of margarine uit een kuipje, vloeibare margarine, vloeibaar bak- en braadvet en oliën.
  2. In een week afwisselen tussen vlees, vis, peulvruchten en noten. Bijvoorbeeld:
    - 1x peulvruchten, zoals bruine bonen, linzen en kikkererwten
    - 1x vette vis, zoals Atlantische zalm Informatie, haring en makreel
    - 1x ongezouten noten
    - 2x kip
    - 2x rundvlees of varkensvlees
    Geen vlees kan ook, neem dan ei, tofu, tempé of nog eens noten of peulvruchten.
  3. Magere zuivelproducten nemen, zoals 20+ en 30+ kaas, mozzarella, hüttenkäse en magere of halfvolle melk of yoghurt. Je kunt ook 'zuivelspread' nemen uit een kuipje. In veel supermarkten is deze smeerbare spread tegenwoordig te koop als eigen merk. Het is officieel geen kaas, maar je vindt het wel in het vak bij de (smeer)kazen.
  4. Elke dag een handje noten nemen. Pindakaas zonder toegevoegd zout en suiker telt ook. Je kunt ook 'notenpasta' nemen zonder toegevoegd zout en suiker. Dat is een soort pindakaas, maar het is gemaakt van andere noten. Er kunnen wel ook pinda's doorheen zitten.
  5. Volop variëren met groente en fruit.
  6. Volkorenproducten eten, zoals volkorenbrood, volkorenpasta, zilvervliesrijst, volkoren couscous en bulgur en havermout. 
  7. 3 keer per dag een kop groene of zwarte thee nemen. Kookkoffie en koffie uit cafétière kun je beter laten staan. In sommige soorten koffie zit meer van het stofje cafestol. Cafestol verhoogt het LDL-cholesterol.  Lees meer.
  8. Niet te veel en niet te vaak producten buiten de Schijf van Vijf nemen, zoals drop, zoute snacks, alcohol, vleeswaren, witbrood en frisdrank.

Wil je weten waarom dit zo is? Lees dan de informatie hieronder.

Extra aandachtspunten binnen de Schijf van Vijf

In de Schijf van Vijf staan producten die goed zijn voor hart en bloedvaten, zoals volkorenproducten, groente, fruit, noten en vis. In de Schijf van Vijf staan verder producten met niet te veel verzadigd vet en niet te veel zout. Verzadigd vet verhoogt het LDL-cholesterol. Een teveel aan LDL-cholesterol blijft in je bloed plakken aan de binnenkant van je bloedvaten. Zout verhoogt de bloeddruk. Een aantal adviezen binnen de Schijf van Vijf zijn in het bijzonder goed voor je hart en bloedvaten. Die lichten we in de uitklapschermen hieronder voor je uit.

Vis, peulvruchten, noten, vlees en ei
Een keer per week vis eten is een echte aanrader. Vooral vette vis doet je hart en bloedvaten goed, zoals zalm of haring en makreel. Peulvruchten en noten verlagen het LDL-cholesterol en het eten van noten hangt samen met een lager risico op hartziekten.
 
Te veel rood vlees, zoals rund- en varkensvlees vergroot de kans op beroerte en diabetes type 2. Daarom adviseren we dat niet te vaak te eten. Verder heeft cholesterol in eten, zoals in eieren en garnalen, een klein effect op het cholesterolgehalte in het bloed. 2-3 eieren per week past in een gezonde voeding (3-4 als je vegetarisch eet). 

Een voorbeeld van een weekindeling kan zijn: 1 dag vette vis, 1 dag peulvruchten, 1 dag ongezouten noten, 2 dagen rund- of varkensvlees en 2 dagen kip of ander gevogelte. In plaats van het vlees kun je ook tofu, tempé of ei nemen of nog een keer peulvruchten of een handje noten.

Noten raden we sowieso aan om elke dag een handje van te nemen.
sluiten
Magere melkproducten
In kaas, melk en andere melkproducten zit verzadigd vet. Toch zijn het producten die om andere redenen goed voor je zijn. De oplossing: ga voor 20+ en 30+ kazen, mozzarella, hüttenkäse en zuivelspread en voor halfvolle en magere melk(producten). Daarin zit minder verzadigd vet. In de magere producten zit het minst verzadigd vet. Het vetpercentage vind je op het etiket.
sluiten
Koffie en thee

Zwarte en groene thee verlagen de bloeddruk en de kans op een beroerte. Met 3 koppen thee per dag heb je profijt.

Ongefilterde koffie verhoogt het LDL-cholesterol vanwege het stofje cafestol. Kookkoffie (waar je water direct bij het koffiepoeder giet) en koffie uit de cafetière kun je daarom beter niet drinken. Voor espresso en koffie van cups geldt het advies niet meer dan 2-3 kopjes te drinken. Hier zit minder cafestol in dan in kookkoffie en koffie uit de cafetière. Het minste cafestol zit In koffie gezet met een papieren filter, met een perculator, koffie van pads en oploskoffie. Daarbij geldt het advies om niet meer dan ongeveer 4 kopjes te drinken. De beperking tot 4 kopjes heeft niets met cafestol te maken, maar is vanwege de cafeïne. 

 
sluiten
Groente, fruit en volkorenproducten
Groente, fruit en volkoren graanproducten zijn goed voor je hart en bloedvaten. Niet één groente of fruitsoort bevat alle voedingsstoffen uit groente en fruit die je nodig hebt. Daarom: varieer volop met groente en fruit. Je hebt beide nodig, je kunt  groente en fruit niet inwisselen voor elkaar. Neem ook volop volkorenproducten, zoals volkorenbrood, havermout, volkoren pasta, zilvervliesrijst en volkoren couscous. 
sluiten
Zachte vetten en oliën

Het advies geldt: vervang producten met veel verzadigd vet door producten met veel onverzadigd vet. Verzadigd vet zit in bijvoorbeeld in roomboter en margarine. Onverzadigd vet zit in oliën en margarine. In het plaatje zie je de samenstelling van smeer- en bereidingsvetten (klik op de afbeelding voor vergroting in pdf, opent in een nieuw venster).

sluiten

Extra aandachtspunten buiten de Schijf van Vijf

Buiten de Schijf van Vijf staan alle producten die geen of geen belangrijke bijdrage leveren aan je gezondheid. Bijvoorbeeld koekjes, drop, frisdrank, alcohol en chips horen niet in de Schijf van Vijf. Maar ook producten als witbrood, sauzen, vleeswaren, zoet broodbeleg en vla vallen erbuiten. Als je volgens de Schijf van Vijf eet kunnen ze er wel bij, maar niet te veel en niet te vaak.  

Vaak zit in producten buiten de Schijf van Vijf veel verzadigd vet, toegevoegd suiker en zout. Je kunt in plaats van deze producten iets kiezen uit de Schijf van Vijf. Denk aan snackgroente of ongezouten noten. Wil je toch een keer iets buiten de Schijf van Vijf eten? Houd je portie dan gewoon klein. Je kunt in de winkel ook de etiketten van producten vergelijken. Vaak bestaat er een minder vette of zoute variant. 

Naast zoute producten kunnen ook drop,zoethoutthee en alcohol de bloeddruk verhogen. In drop en zoethoutthee zit de bloeddrukverhogende stof glycyrrhizine. Maar een paar dropjes of een kop zoethoutthee kan geen kwaad. Alles met mate! Alcohol verhoogt de bloeddruk vanaf 2 glazen per dag. Het advies is om geen alcohol te drinken, of als je toch wilt drinken dit te beperken tot 1 glas op een dag.

Gezond gewicht en bewegen

Een gezond gewicht is goed voor het hart en de bloedvaten. En beweeg jij dagelijks minimaal een half uur? Je kunt naar de sportschool of het zwembad gaan, maar dat hoeft niet om voordeel voor je hart en bloedvaten te behalen. Stevig wandelen, fietsen, stofzuigen, tuinieren: het telt allemaal mee. 

Arts en diëtist

Je arts is leidend in je behandeling. Deze voedingsadviezen zijn hier een aanvulling op. Je arts kijkt of cholesterol- of bloeddrukverlagende geneesmiddelen en aanvullende voedingsadviezen door een diëtist verstandig zijn. Gebruik ook alleen op advies van de arts producten met plantesterolen of –stanolen, zoals speciale margarines en yoghurtdrinks. Deze producten kunnen bijdragen aan een normaal cholesterolgehalte.

Voedingsadviezen bij andere veelvoorkomende...

Lees ook...