Omega 3 en omega 6

ALA is een essentieel vetzuur. Dit betekent dat ons lichaam het niet zelf kan maken en we dit vetzuur via de voeding binnen moeten krijgen.

Vooral lijnzaadolie bevat veel ALA. Ook zit het in raapzaadolie, sojaolie, noten zoals walnoten, pitten en zaden en plantaardige (dieet)margarines. Verder bevatten vlees en in groene bladgroenten kleine hoeveelheden ALA. 

Ons lichaam kan EPA en DHA zelf maken uit ALA, maar dit levert slechts een kleine hoeveelheden. We krijgen EPA en DHA vooral binnen via vis, maar ze zitten ook in andere producten. 

EPA en DHA staan bekend als visvetzuren, omdat ze vooral in vis en in schaal- en schelpdieren zitten. Met name vette vissoorten, zoals zalm, haring, sardines en forel, bevatten veel visvetzuren. Vissen kunnen EPA en DHA niet zelf maken, maar halen dit uit algen. 

Er zijn ook visoliecapsules te koop met EPA en DHA. De visvetzuren die hierin zitten worden tegenwoordig vaak direct uit algen gehaald. Dit wordt gebruikt in supplementen, maar ook in medicinale preparaten en voor toevoeging aan producten. EPA of DHA worden bijvoorbeeld toegevoegd aan bepaalde soorten margarines. 

Verder zit er EPA en DHA in eieren en sommige vleessoorten. Hoeveel kan sterk variëren en is afhankelijk van het gebruikte veevoer.

Het omega 6-vetzuur linolzuur zit in plantaardige oliën zoals zonnebloemolie, maïsolie en sojaolie, maar ook in margarine, halvarine en bak- en braadvetten. Ook noten, pitten en zaden zijn rijk aan linolzuur. Linolzuur is een essentieel vetzuur. Dit betekent dat het lichaam linolzuur niet zelf kan maken en het via de voeding binnen moet krijgen.  

Andere voorbeelden van omega 6-vetzuren zijn arachidonzuur (AA) en gamma-linoleenzuur (GLA). AA maakt het lichaam zelf uit linolzuur. Verder zit AA in eieren, gevogelte, orgaanvlees en vis. GLA komt voor in bepaalde plantaardige oliën zoals teunisbloemolie. AA en GLA zijn geen essentiële vetzuren.

Uit onderzoek blijkt dat het eten van 1 portie vis per week samenhangt met een lagere kans op sterfte aan hartziekten. Dit wordt ondersteund door onderzoek naar supplementen met visvetzuren. Daaruit blijkt dat een inname van 1 gram EPA en DHA per dag het risico op sterfte aan hartziekten met ongeveer 10% verkleint bij personen met (een hoog risico op) hart- en vaatziekten. Lees meer over het beoordelen van risico’s. 

Aan de andere kant kunnen supplementen met hoge doseringen EPA en DHA het risico op hartritmestoornissen vergroten.  Dit risico is het grootste bij een dosering van 4 gram per dag. Als je kiest voor een supplement met EPA en DHA, neem dan niet meer dan de aanbevolen hoeveelheid.   

Ondanks dat de inname van DHA en EPA goed is voor hart en bloedvaten, is er bewijs dat 2 gram DHA per dag het LDL-cholesterol verhoogt met ongeveer 0,20 mmol/l. Te veel LDL-cholesterol is juist niet goed voor de bloedvaten. Meer onderzoek is nodig om dit mechanisme te begrijpen en om de relevantie te beoordelen.  

Uit onderzoek met supplementen blijkt dat EPA en DHA de systolische bloeddruk (bovendruk) verlaagt bij mensen met een verhoogde bloeddruk die verder geen medicijnen gebruiken. Dit effect wordt alleen gezien bij hele hoge doseringen.

Tijdens de zwangerschap en het geven van borstvoeding is het eten van vis en het visvetzuur DHA belangrijk voor de ontwikkeling van de hersenen en het netvlies van het kind. Daarnaast vermindert het de kans op vroeggeboorte. Omega 3-vetzuur ALA is nodig voor de normale groei en ontwikkeling van kinderen.   

Een gezond voedingspatroon volgens de Schijf van Vijf tijdens de zwangerschap en bij borstvoeding levert voldoende omega 3-vetzuren voor het kind. Lees meer over gezond eten tijdens de zwangerschap en bij borstvoeding. 

Te vroeg geboren baby’s maken zelf nog niet voldoende omega 3-vetzuren aan. Daarom worden deze toegevoegd aan voeding voor te vroeg geboren baby’s.

Omega-6 vetzuur linolzuur is belangrijk voor een normale groei en ontwikkeling van kinderen.   

Er is onvoldoende bewijs dat het nemen van supplementen omega 3-vetzuren helpt bij slecht leergedrag, ontwikkelstoornissen zoals ADHD, depressiviteit en dementie. Onderzoeken over deze onderwerpen laten tegenstrijdige resultaten zien. De kans is klein dat het nemen van supplementen met visvetzuren helpt tegen depressieve symptomen bij mensen zonder depressie en tegen cognitieve achteruitgang bij mensen met een goede cognitieve gezondheid. 

Er is onvoldoende bewijs dat het gebruik van visoliecapsules helpt bij aandoeningen zoals reuma. 

Er zijn aanwijzingen dat te veel ALA het risico op prostaatkanker verhoogt. Dit zou alleen bij een hele hoge inname het geval zijn. Onderzoeken zijn tegenstrijdig. 

Verder zijn er aanwijzingen dat een hoge inname van EPA zou gewichtsverlies door afbraak van spier- en vetweefsel bij kankerpatiënten kunnen vertragen of beperken. Ook hier is onvoldoende bewijs voor.

Er is volgens de Gezondheidsraad niet genoeg onderbouwing om een aanbeveling te geven over een bepaalde verhouding tussen omega-3 en omega-6 vetzuren. Wel zijn er aparte normen voor de hoeveelheid omega-3 en omega-6 die je nodig hebt. Het belangrijkste is dat je van beide genoeg binnenkrijgt.

DHA is nodig voor een normale hersenfunctie en gezichtsvermogen. Een tekort aan linolzuur leidt tot een droge schilferige huid. 

De Gezondheidsraad adviseert volwassenen om 0,5% van de calorieën die ze op een dag nodig hebben uit ALA te halen. Voor iemand die 2.000 kilocalorieën per dag binnenkrijgt, komt dit neer op 1 gram ALA per dag. Bij 2.500 kilocalorieën is dat zo’n 1,5 gram.

Van de omega 6-vetzuren bestaat er alleen voor het linolzuur een advies. Je krijgt voldoende linolzuur binnen door oliën en vetten te eten die je gebruikt bij het klaarmaken van eten en het besmeren van brood.  

Voor linolzuur heeft de Gezondheidsraad een adequate inname vastgesteld. Het advies geldt dat 4% van de calorieën die je op een dag nodig hebt van linolzuur komt. Voor een vrouw die 2.000 kilocalorieën per dag binnenkrijgt, komt dit neer op 9 gram linolzuur per dag. Voor een man die gemiddeld 2.500 kilocalorieën per dag eet, komt dit neer op 11 gram.  Gemiddeld krijgen Nederlanders voldoende linolzuur binnen: 14 gram per dag. 

De Gezondheidsraad adviseert volwassenen om per dag 200 milligram omega 3-vetzuren uit vis (visvetzuren) binnen te krijgen. Als je 1 keer per week vis eet, krijg je voldoende visvetzuren binnen. Kies bij voorkeur vette vis, zoals haring of zalm.  

Lees ook: Ik wil of kan geen vis eten. Kan ik vis vervangen? 

Als je zwanger bent, is vis eten zowel goed voor jou als voor je kind. Het advies is daarom om tijdens je zwangerschap 2 keer per week vis te eten. En dan gaat het om 1 keer in de week vette vis en 1 keer per week magere vis. 

Wil je geen vis eten of lukt het niet om 2 keer per week vis te eten? Dan is het advies om tijdens je hele zwangerschap elke dag een omega-3 (vis)vetzuren supplement met 250 tot 450 milligram DHA te nemen. Lees meer over vis eten tijdens de zwangerschap.  

Als je een hart- en vaatziekte hebt dan is het advies om iets meer vis te eten, namelijk 1 tot 2 keer vis per week in plaats van 1 keer. Lees meer over vis eten bij hart- en vaatziekten.

Er aanwijzingen dat vanaf enkele grammen DHA en/of EPA per dag de bloedstolling minder snel verloopt. Als je bloedverdunners gebruikt en meer dan 1 gram EPA en DHA per dag neemt, is het belangrijk dit goed met je arts te bespreken. 

• Gezondheidsraad, 2026. Voedingsnormen voor vetten, vetzuren, verteerbare koolhydraten en voedingsvezels