Menu
Zoek
Apps en tools
!

De vernieuwde Schijf van Vijf: klaar voor de toekomst

Het Voedingscentrum presenteert de vernieuwde Schijf van Vijf: het hulpmiddel dat je op basis van de nieuwste wetenschappelijke inzichten helpt om gezond, duurzaam en veilig te eten. Lees meer

Onderbouwing Schijf van Vijf

Den Haag: Voedingscentrum. Publicatiedatum: 9 april 2026

De Schijf van Vijf laat gezonde en veilige eetpatronen zien die passen binnen de draagkracht van de aarde. In deze onderbouwing van de Schijf van Vijf komt de wetenschap achter de Schijf van Vijf aan bod.

  • Dr. ir. T.M. van Elten, expert Voeding en Gezondheid
  • Ir. M. Seves-Santman, expert Voeding en Duurzaamheid
  • MSc J.M. Groen, expert Voeding en Duurzaamheid
  • Dr. S.E. van der Krieken, expert Voeding en Gezondheid en Voedselveiligheid
  • Dr. ir. A. Stafleu, expert Voeding en Gezondheid
  • Dr. ir. E.J. Brink, expert Voeding en Gezondheid
  • Dr. L. Veldhuis, expert Voeding en Gezondheid en Voedselveiligheid
  • Dr. ir. M.H. Verwijs, expert Gezondheid
  • MSc L. van Lieshout, expert Voeding en Duurzaamheid
  • Ir. W.P. van der Vossen-Wijmenga, expert Voedselveiligheid
  • MSc K.A.H. Zaal, expert Voeding en Gedrag
  • Dr. E. Velema, expert Voeding en Gedrag
  • Dr. D.A.W. Wolvers, coördinator Kennis, expert Voeding en Gezondheid
sluiten

Van Elten, T.M., Seves-Santman, M., Groen, J.M., Van der Krieken, S.E., et al. Onderbouwing Schijf van Vijf. Den Haag: Voedingscentrum, 9 april 2026.

sluiten

Al in 2023 zijn we begonnen met de vernieuwde Schijf van Vijf die we op 9 april 2026 hebben gelanceerd. Welke data wilden we allemaal gebruiken? En hoe konden we die data zo combineren dat er logische eetpatronen uitkomen? Naast het Voedingscentrum speelt ook het RIVM een belangrijke rol. In de afbeelding vind je een samenvatting van het hele proces. Of lees de tekst eronder.

Zo komt de Schijf van Vijf tot stand - proces in tekst

Het proces bestaat uit 2 delen:

  • Input verzamelen rondom gezond, veilig en duurzaam eten.
  • Alle input in een rekenmodel stoppen en de uitkomsten vertalen naar concrete adviezen.

1. Gebruikte input

Gezondheid:
  • Richtlijnen Goede voeding (Gezondheidsraad): wetenschappelijk onderbouwde aanbevelingen voor een gezond, veilig en duurzaam voedingspatroon ter preventie van chronische ziekten.
  • Voedingsnormen en energiebehoefte (Gezondheidsraad): voldoende energie en voedingsstoffen om gezond te blijven.
Duurzaamheid (nieuw voor 2026):
  • Randvoorwaarden duurzaamheid (Voedingscentrum): op onder andere broeikasgasuitstoot en waterverbruik.
  • Database milieubelasting voedingsmiddelen (RIVM).
Voedselveiligheid (nieuw voor 2026):
  • Randvoorwaarden voedselveiligheid (Voedingscentrum): voor onder andere PFAS, zware metalen, acrylamide, en cafeïne.
  • Database contaminanten (RIVM).
Overig:
  • Raadplegen experts: ophalen input en toetsen van de adviezen.
  • Nederlands Voedingsstoffenbestand (RIVM): samenstelling voedingsmiddelen.
  • Voedselconsumptiepeiling (RIVM): inzicht in hoe er in Nederland gegeten wordt.
  • Productgroepcriteria Schijf van Vijf (Voedingscentrum)

2. Rekenmodel en vertaling naar concrete adviezen

  • Rekenmodel (RIVM): de best passende combinatie van hoeveelheden voedingsmiddelen voor een gezond, duurzaam en veilig eetpatroon.
  • Vertaling naar concrete adviezen (Voedingscentrum): vertaling naar logische porties en adviezen voor doelgroepen en eetvoorkeuren.

De Schijf van Vijf

  • Kaders voor dagelijkse eetpatronen voor verschillende eetvoorkeuren
  • Met dagelijks aanbevolen hoeveelheden voor verschillende doelgroepen
sluiten

Modules onderbouwing

Afbeelding bij teaser 'Methode'

Methode

Waarom en hoe houden we rekening met gezondheid, duurzaamheid én voedselveiligheid. Over data, optimalisatie, toetsing en expertmeetings.
Afbeelding bij teaser 'Productgroepen en criteria'

Productgroepen en criteria

Hoe bepalen we wat in de Schijf van Vijf staat en wat ernaast? Over de criteria die we hanteren en de redenen daarvoor.
Afbeelding bij teaser 'Aanbevolen hoeveelheden'

Aanbevolen hoeveelheden

Voor wie bepalen we de aanbevolen hoeveelheden? En hoe zijn we tot alle adviezen gekomen? Over de invulling van alle eetvoorkeuren.

Van theorie naar praktijk

De theorie hebben we vertaald in onze pagina's voor consumenten. Daarbij maken we gebruik van inzichten uit de gedragswetenschap. Zo stimuleren we om kleine stappen te nemen, omdat dit beter werkt dan grote veranderingen ineens te willen doorvoeren. We bieden op onze website informatie en hulpmiddelen waarmee de consument en de professional aan de slag kunnen.

Afbeelding bij teaser 'Op weg naar gedragsverandering'

Op weg naar gedragsverandering

De aanbevelingen staan ver af van wat veel mensen nu eten en drinken. Daarom willen we helpen om stapsgewijs gedrag te veranderen en de eetomgeving gezonder en duurzamer te maken.
Afbeelding bij teaser 'De Schijf van Vijf voor jou'

De Schijf van Vijf voor jou

Dit is de tool waarin we de Schijf van Vijf-hoeveelheden laten zien. Consumenten kunnen kiezen voor een advies met of zonder vlees, met of zonder vis, 100% plantaardig of met weinig brood.
Afbeelding bij teaser 'Alles voor de consument'

Alles voor de consument

Op deze pagina over de Schijf van Vijf staan al onze hoofdadviezen voor consumenten en we laten zien welke handige informatie en hulpmiddelen we allemaal hebben.

Alle aspecten van voedselkeuzes

De Schijf van Vijf vormt een basis om mensen te helpen gezond, duurzaam en veilig te eten. Maar met álleen de Schijf van Vijf komen we er niet. Met eenduidige voorlichting helpen we de consument het meest. Internet en de sociale media brengen immers al zoveel verwarring. Het Voedingscentrum is er direct voor de consument én voor alle partijen die voorlichting geven over voeding of werken aan een gezonde en duurzame eetomgeving. Gebruik onze kennis, richtlijnen, tools en adviezen.

Het Voedingscentrum versterkt voedselvaardigheden een leven lang: bij ouders, opvoeders, kinderen en volwassenen. Denk aan kookvaardigheden, etiketten lezen, plannen van maaltijden, hygiënisch werken, én bewust omgaan met verleidingen. De Schijf van Vijf vormt de basis. Alle adviezen, tools en apps hebben we opgebouwd rond de Schijf van Vijf.

Voorbeelden:

sluiten

Het Voedingscentrum werkt aan gezonde en duurzame eetomgevingen door aanbieders te ondersteunen met richtlijnen en handvatten, zodat gezond en duurzaam eten de makkelijke keuze wordt. Hierbij zetten wij vooral in op omgevingen waar kinderen en jongeren veel komen. De Schijf van Vijf geeft de kaders voor de inrichting van eetomgevingen.

Voorbeelden:

sluiten

Hóe we in Nederland praten over eten – thuis, op het werk, in de (sociale) media – is ook van invloed op het eetgedrag. Hiervoor is het voeren van het gesprek belangrijk. Het Voedingscentrum neemt een centrale positie in het maatschappelijke gesprek over wat gezond, duurzaam en veilig eten is. We brengen nuance, feiten en handelingsperspectief, en bieden een onafhankelijk tegenwicht aan mis- en desinformatie via (sociale) media.

Voorbeelden:

sluiten