Ga direct naar de inhoud.
Menu
Zoek
Apps en tools

Lactose en lactose-intolerantie

Lactose en lactose-intolerantie in het kort

  • Lactose is een suiker dat in melkproducten voorkomt. Het heet ook wel melksuiker.
  • Bij een lactose-intolerantie kun je lactose niet goed verteren. Als je bij het nemen van de aanbevolen hoeveelheden melk(producten) klachten krijgt, is er sprake van lactose-intolerantie.
  • Als je lactose-intolerantie hebt, is het meestal niet nodig om helemaal geen melk en melkproducten meer te nemen. Een diëtist kan helpen met advies op maat.

Wat is lactose?

Een ander woord voor lactose is melksuiker. Dit type suiker (koolhydraat) komt van nature voor in alle melksoorten.

In welke producten zit lactose?

Lactose zit in koemelk en producten die hiervan worden gemaakt. Ook melk(producten) van andere zoogdieren bevat lactose. Denk aan geitenmelk, schapenmelk, paardenmelk en ezelinnenmelk.

Lactose zit vooral voor in de volgende melkproducten:

  • Melk en karnemelk
  • Chocolademelk, yoghurtdrink en fruitzuiveldranken zoals Rivella en Taksi
  • Zachte geiten- en schapenkaas
  • Smeltkaas, smeerkaas, zachte buitenlandse kaas, verse kaas en Hüttenkäse
  • Yoghurt, kwark en kefir
  • Vla, pap, pudding en mousse
  • Slagroom, zure room en crème fraîche

Lactose zit ook voor in producten waarin melk, melkpoeder of bepaalde bestanddelen uit melk zijn verwerkt. Dit staat vermeld bij de ingrediënten op de verpakking.

In harde kaas, zoals Goudse kaas, zit weinig of geen lactose. Dit komt doordat de lactose tijdens de rijping van de kaas wordt afgebroken.

Wat is lactose-interolerantie?

Bij lactose-intolerantie kun je lactose niet goed verteren. Je spreekt van lactose-intolerantie als er klachten ontstaan bij het nemen van de aanbevolen hoeveelheid melk(producten) per dag. Normaal gesproken zorgt het enzym lactase ervoor dat lactose wordt afgebroken en vervolgens wordt opgenomen in je bloed. Bij lactose-intolerantie maakt het lichaam te weinig lactase, waardoor er lactose in de dikke darm terecht komt. Hierdoor ontstaan klachten als darmrommelingen, opgeblazen gevoel, winderigheid, misselijkheid, buikpijn, diarree en obstipatie.

Lactose-intolerantie bij kinderen is zeldzaam.

Als je lactose niet goed kan verteren maar geen klachten hebt, heet dit lactosemalabsorptie.

Veelgestelde vragen over lactose-intolerantie

Hoe weet je of je een lactose-intolerantie hebt?
Heb je klachten na het nemen van melk(producten) en denk je dat je lactose-intolerantie hebt? Ga dan naar je huisarts en kijk samen waar je problemen vandaan komen. Misschien is er een andere oorzaak. Ga niet zelf lactose uit je voeding te schrappen. De kans is groot dat je dan belangrijke voedingsstoffen mist.
sluiten
Kan lactose-intolerantie verdwijnen?
Meestal is lactose-intolerantie erfelijk en verdwijnt het niet. Er bestaat ook een vorm van lactose-intolerantie die tijdelijk is. Deze ontstaat nadat de darmwand beschadigd raakt, bijvoorbeeld tijdens een darminfectie, darmontsteking of een darmoperatie. In die gevallen verdwijnt de lactose-intolerantie na herstel.
sluiten
Bestaat een lactose-allergie?
Een lactose-allergie bestaat niet. Bij een allergie maakt je afweersysteem antistoffen aan tegen een eiwit. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij een koemelkallergie. Bij lactose-intolerantie is het afweersysteem niet betrokken. Meer over voedselallergieën en voedselintoleranties.
sluiten

Tips om gezond te eten bij een lactose-intolerantie

Als de diagnose lactose-intolerantie is gesteld, raden we aan om naar een diëtist te gaan. Een diëtist helpt met het nieuwe dieet en let erop dat je geen tekort aan voedingsstoffen krijgt.

Meestal is het niet nodig om producten met lactose helemaal te mijden. Samen met een diëtist kun je onderzoeken hoeveel lactose je kunt binnenkrijgen zonder klachten. Gemiddeld is dit 10 tot 15 gram lactose. Dit is ongeveer een grote mok melk. Het is verstandig om de hoeveelheid lactose die je kunt verdragen, te verspreiden over de dag.

Alleen in uitzonderlijke gevallen ontstaan er klachten na een heel kleine hoeveelheid lactose en is een lactosevrij dieet nodig. In zo’n geval is een diëtist nog belangrijker.

Hoe ga je bij lactose-intolerantie om met…

Zuivel en zuivelalternatieven

In de Schijf van Vijf staan de volgende zuivelproducten met lactose:

  • Magere en halfvolle melk
  • Karnemelk
  • Magere en halfvolle yoghurt
  • Magere kwark
  • Zuivelspread
  • Hüttenkäse
  • Sommige soorten mozzarella en verse geitenkaas

Ook zit lactose in producten die niet in de Schijf van Vijf staan, bijvoorbeeld in roomboter, roomkaas, vla, chocolademousse en andere zuiveltoetjes.

Lactosevrije zuivelproducten

Het makkelijkste alternatief zijn lactosevrije zuivelproducten, zoals lactosevrije halfvolle melk en lactosevrije yoghurt. Je kunt ook zelf lactosearme melk maken door preparaten met het enzym lactase toe te voegen aan melk. Er zit dan nog wel lactose in, maar veel minder. Het is per persoon verschillend hoe goed deze producten verdragen worden.

Kaas zonder lactose

Harde oude kaas bevat (bijna) geen lactose. Dit komt doordat de lactose tijdens het rijpen van de kaas wordt afgebroken. Hoe langer de rijpingstijd, hoe meer tijd er is om de lactose af te breken. Oude kaas heeft een langere rijpingstijd dan jonge kaas, waardoor er in oude kaas minder lactose zit dan in jonge kaas.

In de Schijf van Vijf staat harde 20+ en 30+ kaas. Kaassoorten met (bijna) geen lactose die niet in de Schijf van Vijf staan zijn feta, mascarpone, Parmezaanse kaas, gorgonzola, roquefort en camembert. Deze soorten worden niet door iedereen goed verdragen.

Zure zuivelproducten

Zure zuivelproducten, zoals yoghurt en karnemelk, bevatten minder lactose. Dit komt doordat bij de fermentatie de lactose deels wordt afgebroken.

Plantaardige zuivelalternatieven

In plantaardige zuivelalternatieven zit geen lactose. Verrijkte zuivelalternatieven met voldoende eiwit, calcium, vitamine B2 en vitamine B12 passen in de Schijf van Vijf. Ze hebben niet dezelfde positieve gezondheidseffecten als zuivel, maar ze kunnen wel een deel van de voedingstoffen uit zuivel leveren. Lees meer over goede zuivelalternatieven.

sluiten
Producten met melk(bestanddelen), zoals brood en halvarine
Melk, melkpoeder of melkbestanddelen worden vaak verwerkt in producten, bijvoorbeeld voor de smaak. Daarom kan er lactose in brood, margarine of halvarine zitten. Omdat het vaak maar om weinig lactose gaat, is het meestal niet nodig om deze producten te vermijden. Sommige mensen kunnen wel last krijgen als ze meerdere producten met een klein beetje lactose eten. Als je erg gevoelig bent, zijn deze producten ook zonder lactose te koop. Op het etiket kun je zien welke varianten lactosevrij zijn.
sluiten
Overige producten

Koek, gebak, snacks en in kant-en-klaar producten zoals sauzen en soepen bevatten vaak lactose. Bijvoorbeeld omdat er roomboter of melkbestanddelen in zit. Omdat het meestal om weinig lactose gaat, is het in de meeste gevallen niet nodig om deze producten te vermijden.

Als je erg gevoelig voor lactose bent, zijn deze producten ook zonder lactose te koop. Op het etiket kun je zien welke varianten lactosevrij zijn.

sluiten

Lactose pillen

Bij de apotheek of drogist kun je pillen met het enzym lactase kopen. Deze zorgen ervoor dat lactose in je lichaam wordt afgebroken. Dit kan handig zijn als je op vakantie bent of ergens uit eten gaat en lactose minder makkelijk kunt vermijden. Een diëtist kan je hier meer informatie over geven.

Recepten zonder lactose

Op onze receptensite vind je recepten vrij van koemelk (inclusief lactose).

Tips om etiketten te checken op lactose

Als je niet goed tegen lactose kan, is het slim om naar het etiket te kijken of een product melk en melkbestanddelen bevat. Let daarbij op het volgende:
1: Melk en melkbestandsdelen in de ingrediëntenlijst

In de ingrediëntenlijst staat of er melk of melkbestanddelen in een product zitten. Als dat zo is, bevat het product vrijwel altijd ook lactose. Uitzondering daarbij is harde kaas, zoals Goudse kaas. Daar zit wel melk in, maar (bijna) alle lactose is eruit.

In de wet staat dat het duidelijk te zien moet zijn wanneer er melk of melkbestanddelen in een product zitten. Vaak is het gelijk duidelijk, zoals bij melkpoeder of boterolie. Onduidelijke benamingen, zoals caseïne en wei, moeten volgens de wet verduidelijkt worden. Op het etiket staat dan bijvoorbeeld caseïne (melk).

Melkbestanddelen die je op het etiket kunt zien staan:

  • Wrongel, wei, weipoeder, melkpoeder, magere melkpoeder, volle melkpoeder, melkderivaat, caseïne, caseïnaat, melkeiwit, gehydrolyseerd melkeiwit, lactose, melksuiker
  • Boterconcentraat, boterolie, boter(poeder), melkvet, melkzout
  • Lactalbumine, lactoferrine, beta-lactoglobuline, lactoperoxidase, lactoval, recaldent, transglutaminase, nisine (E234)

Sommige melkbestanddelen bevatten minder lactose dan andere. Zo bevat caseïnaat vrij weinig lactose en weipoeder veel. Op het etiket staat niet hoeveel lactose in het product zit. Een hulpmiddel kan zijn om naar de volgorde te kijken waarin de ingrediënten genoemd staan. Het ingrediënt dat het meeste in het product zit staat vooraan, en het ingrediënt dat er het minste inzit achteraan.

Uitzondering: lactaat/melkzuur (E 270)

Op basis van de naam lijkt melkzuur, ook wel lactaat genoemd, misschien lactose te bevatten. Maar meestal wordt melkzuur gemaakt met suikers uit planten, zoals uit mais, suikerbiet of aardappel. Soms wordt het met suikers uit melk, oftewel lactose, gemaakt.[LV2] Bij het maken van melkzuur worden deze suikers echter omgezet, waardoor melkzuur meestal lactosevrij is. Als in een product met melkzuur wel lactose zit, dan staat dit duidelijk op het etiket.

Verder wordt de zoetstof lactitol wel bereid uit lactose, maar bevat deze door de bereiding geen lactose meer.

sluiten
2: Room, yoghurt en boter in de ingrediëntenlijst
Als op de ingrediëntenlijst room, yoghurt of boter staat, dan zit in het product melk en dus ook lactose. Bij deze ingrediënten hoeft melk niet apart op het etiket genoemd te worden.
sluiten
3: De waarschuwing ‘Kan melk bevatten’
Soms staat er op de verpakking ‘kan melk bevatten’. Dan is het geen ingrediënt, maar komt het product bijvoorbeeld uit een fabriek waar ze ook melkproducten maken. Uit voorzorg zet de fabrikant dat op de verpakking. Producten die dit vermelden, kun je vaak gewoon eten als je lactose-intolerantie hebt.
sluiten

In onze gratis 'Kies Ik Gezond?'-app kun je bij de optie ingrediëntenchecker 'melk (inclusief lactose)' instellen. De app geeft dan per product aan of er melk (inclusief lactose) in zit. Let op: er zijn producten, zoals harde kaas, die melk bevatten maar geen lactose.

Andere interessante pagina’s rondom lactose

Deze onderwerpen hebben te maken met lactose:

Kijk voor meer informatie over lactose-intolerantie op de website van het MDL Fonds.

Belangrijkste bronnen lactose

Overzicht bronnen lactose
sluiten