Vlees

• Rood vlees: vlees dat komt van runderen, kalveren, varkens, schapen, geiten en paarden. Ook al is het vlees van deze dieren niet altijd duidelijk rood van kleur, toch wordt dit vlees gerekend tot rood vlees.
• Wit vlees: vlees dat komt van kip en ander gevogelte en tamme konijnen.

• Onbewerkt vlees: vlees waaraan voorafgaand aan de verkoop geen verdere toevoegingen of bewerkingen zijn gedaan. Hieronder valt ook gesneden of gemalen vlees dat geen verdere toevoegingen of andere bewerking heeft ondergaan. Voorbeelden van onbewerkt mager vlees zijn: kipfilet, kipdrumstick, kalkoenfilet, biefstuk, magere runderlappen, sukadelap, varkenshaas, haaskarbonades, magere varkenslappen, varkensfiletlapjes, hamlap en mager lamsvlees.
• Bewerkt vlees: vlees dat voorafgaand aan de verkoop is bewerkt om de smaak of houdbaarheid te beïnvloeden door middel van roken, zouten, pekelen, fermenteren of het toevoegen van conserveringsmiddelen zoals nitraat of nitriet. Het kan hierbij gaan om rood of wit vlees, maar het meeste bewerkte vlees is rood vlees. Vleeswaren, zoals worst, ham of paté, zijn bewerkt vlees. Andere voorbeelden van bewerkt vlees zijn hamburger, worst en gemarineerd vlees.

Vlees varieert in vetgehalte. Voorbeelden van vette vleessoorten met veel verzadigd vet zijn speklap, gehakt, krabbetjes, lamskotelet en lamskarbonade. Magere vleessoorten met weinig verzadigd vet zijn bijvoorbeeld biefstuk, kipfilet en varkensfilet.

Bij producten op basis van vlees, zoals vleeswaren, worst, hamburgers, moet de voedingswaarde en dus ook het vetgehalte op het etiket staan. Deze verplichting geldt niet voor onverpakte producten zoals vers vlees zonder toevoegingen.

Volgens de Warenwet moet vlees (eventueel met toevoegingen) aan een aantal eisen voldoen. Deze eisen maken het makkelijk om te zien hoeveel vet er maximaal in een product zit:

• Gehakt: niet meer dan 25%
• Mager gehakt: niet meer dan 15%
• Tartaar: niet meer dan 10%
• Gehakte biefstuk, zoals Duitse biefstuk: niet meer dan 6%
• Magere vleesproducten: niet meer dan 20%
  

In de Warenwet staan regels over wat er op de verpakking mag staan:

• De aanduiding ‘half om half’: dit mag alleen worden gebruikt voor gehakt dat voor de ene helft van runderen en voor de andere helft van varkens afkomstig is.
• Tartaar en gehakte biefstuk: mag alleen van rundvlees worden gemaakt.
• Toegevoegd eiwit: wanneer vleesproducten eiwitten bevatten van een andere dierlijke oorsprong, dan moet dit in de naam van het product staan.
• Plakvlees: wanneer een vleesproduct de indruk geeft dat het uit één stuk bestaat, maar in werkelijkheid uit verschillende stukken bestaat, dan moet op het etiket staan ‘samengesteld uit stukjes vlees’.

Verder moet bij pluimveevlees in verband met de mogelijke bacteriële besmetting van kip op de verpakking altijd een waarschuwing staan voor de bereiding van rauwe kip staan.

Aan rauw, onbewerkt vlees mag geen extra water toegevoegd worden. Het is in de wet vastgelegd dat hieraan niets mag worden toegevoegd, anders mag het geen vlees heten. Onbewerkt wil zeggen: niet gemarineerd, gekruid, gemalen, gepaneerd, gerookt of een andere bewerking.

Bij kippenvlees kan het wel zijn dat er tijdens het koelen water wordt opgenomen. Er kan namelijk met lucht gekoeld worden, maar ook met dompelkoeling of sproeikoeling. Hierdoor kan het zijn dat er kleine hoeveelheden water worden opgenomen.

Aan bewerkt vlees, zoals vleeswaren, worst, hamburgers, kan water worden toegevoegd, bijvoorbeeld om het malser of zwaarder te maken. Daarbij worden andere ingrediënten of hulpstoffen toegevoegd om het water te binden. Vaak worden eiwitten uit bijvoorbeeld rundvlees of fosfaten gebruikt, zoals E450, E451 en E407. Wanneer er dan meer dan 5% water is toegevoegd, moet dit op de verpakking staan als ‘toegevoegd water’.

Waar vlees vandaan komt is te zien op het etiket van rund- en kalfsvlees. Deze informatie is ook verplicht op het etiket van kippen-, varkens-, schapen- en geitenvlees. Het is alleen nog niet helemaal duidelijk hoe.

Bij rund- en kalfsvlees moet staan in welk land het dier is geboren, waar het is grootgebracht en waar het is geslacht. Dit is niet verplicht voor gehakt, worst, gekookt of gebakken rundvlees en rundvlees verwerkt in gekruid vlees, omdat dit vlees uit meerdere dieren kan bestaan.

Op alle vleesproducten moet wel een ovale afbeelding staan met een afkorting van het land waar de verwerker is gevestigd. Dit geeft aan waar de laatste bewerking heeft plaatsgevonden, niet waar het product vandaan komt.

Er zijn ook varkensvleesproducten in Europa wettelijk beschermd. Zij mogen zich vernoemen naar een regio, omdat ze ook echt daarvandaan komen. Dit zijn producten met een Beschermde Oorsprongsbenaming (BOB), zoals Tiroler speck.

Het vleesverbruik van Nederlanders was volgens Wageningen Economic Research in 2024 per persoon 74 kilo. Zo’n 35 kilo daarvan is varkensvlees, 22 kilo kip of gevogelte, 15 kilo rundvlees, 1 kilo kalfsvlees en 1 kilo schapen- en geitenvlees. Dit is op basis van karkasgewicht (inclusief botten). Paardenvlees wordt in Nederland nauwelijks gegeten.

Uit de voedselconsumptiepeiling van het RIVM uit 2019-2021 blijkt dat we in Nederland gemiddeld 87 gram vlees per dag eten. Dat is 18 procent minder dan in de periode 2007-2010. Mannen van 18-50 jaar eten het meeste vlees (116 gram per dag). Meer dan de helft van het vlees dat we eten is bewerkt vlees. Bewerkt vlees is voor het grootste deel rood vlees. Meer dan 25% van de volwassen mannen eet 100 gram of meer rood en/of bewerkt vlees per dag.

Vlees is er in allerlei soorten. In deze video duiken we in de verschillen tussen rood, wit en bewerkt vlees. Wat maakt ze anders? En waarom is dat belangrijk?

Allereerst rood vlees. Dit komt van runderen, varkens, schapen, geiten of paarden. Het heet rood vlees, ook als het in de winkel niet altijd duidelijk rood van kleur is. Ook heeft het niets te maken met hoe doorbakken het vlees is. Voorbeelden van rood vlees zijn biefstuk en gehakt. En ook hamlap, bieflap, sukade die je bijvoorbeeld als stoofvlees gebruikt. Wit vlees komt van kip, gevogelte of tam konijn. Het is lichter van structuur en smaak. Bewerkt vlees is rood of wit vlees dat vervolgens is bewerkt om de smaak of houdbaarheid te verbeteren. Bijvoorbeeld door het te roken, paneren, marineren of het toevoegen van stoffen. Denk aan ham, salami, hamburgers en worst.

Vlees levert waardevolle voedingsstoffen zoals eiwitten, ijzer en B-vitamines. Maar de soorten verschillen in samenstelling en de impact op ons lichaam én de wereld om ons heen.

We weten dat veel rood vlees eten de kans op bepaalde aandoeningen, zoals darmkanker en diabetes type 2, vergroot. En daarbij heeft rood vlees, vooral rundvlees, een grotere klimaatimpact dan wit vlees. Onbewerkt wit vlees bevat veel eiwitten en is magerder. Bewerkt vlees, zowel bewerkt wit als bewerkt rood vlees, vergroot het risico op bepaalde ziekten als je het regelmatig eet. Dat komt doordat er vaak zout en conserveringsmiddelen zoals nitriet inzitten, die in het lichaam schadelijke stoffen kunnen vormen.

Vlees staat in de Schijf van Vijf-adviezen. Die gaan niet over wat je wel of niet ‘mag’, maar vooral over balans: hoeveel en hoe vaak. Het advies is om maximaal 300 gram vlees per week te eten. Kies daarbij vooral voor onbewerkt wit vlees en beperk rood vlees tot 100 gram. Bewerkt vlees eten we in Nederland best vaak, maar het past eigenlijk beter als iets voor af en toe.

Of je nu vleesliefhebber bent of wat vaker wilt afwisselen: inzicht in de verschillende vleessoorten helpt bewuste keuzes te maken.

Rundvlees is het vlees van een rund. In Nederland worden koeien gehouden voor vlees en melk. Er zijn verschillende rundvleesrassen.

Rundvlees kan worden ingedeeld in snijvlees en draaiproducten. Snijvlees is het vlees dat in lappen wordt gesneden, zoals biefstuk, runderlappen en sukadelappen. Dit vlees komt vooral van vleeskoeien. Draaiproducten zijn onder andere rundergehakt, rundertartaar en hamburgers. Dit komt vooral van melkkoeien. Bewerkt vlees is voornamelijk vlees van melkkoeien.

Varkensvlees is vlees van varkens. Er zijn allerlei varkensrassen. Een kruising tussen het Nederlands Landras en het Groot Yorkshire-varken komt in Nederland het meest voor. Vleesvarkens worden geslacht als ze ongeveer 6 maanden oud zijn. Hoe varkensvlees smaakt en hoe stevig en vet het is, hangt af van het ras. Ook het veevoer dat de varkens hebben gekregen is daarvoor belangrijk.

Van varkens worden verschillende producten gemaakt, zoals gehakt, worst, karbonades, lapjes en rollade. Varkensvlees wordt ook verwerkt tot vleeswaren, zoals bacon, ham, boterhamworst, gebraden gehakt, leverkaas en smeerworst.

Kippenvlees is het vlees van een kip. De productie van kippenvlees vindt in een andere keten plaats dan de productie van eieren. In Nederland worden vooral vleeskuikens van de rassen Cobb en Ross gehouden. Deze rassen zijn geselecteerd omdat ze snel groeien. Ze worden geslacht als ze zo’n 6 weken oud zijn. Ze zijn dan nog niet volwassen. Eigenlijk eten we dus geen kip maar kuikens, al ligt het wel als kip in de winkel.

Gevogelte is bijvoorbeeld eend of kalkoen.

Veel onderdelen van kip en gevogelte worden gegeten.

Onderdeel van kip of gevogelte	Hoe het in de winkel ligt
Borst	Filet
Poten	Bouten
Onderpoten	Drumsticks
Bovenpoten	Karbonade
Vleugels	Vleugels
Lever	Kippenlevertje, eendenlever, ganzenlever

Een kalf is een nakomeling van een koe en een stier. Om een koe melk te laten geven moet ze ieder jaar een kalfje krijgen. Deze kalveren gaan voor een groot deel naar de kalverhouderij voor het kalfsvlees.

Kalfsvlees zit in verschillende producten, zoals kalfsoesters, kalfsschnitzel of kalfssucade. Dat kan rosé of blank kalfsvlees zijn.

Vlees dat kort houdbaar is en snel bederft heeft een ‘te gebruiken tot’-datum (TGT). Voor de veiligheid is het af te raden vlees na deze datum te eten, ook als het nog goed ruikt. Ziekmakende bacteriën kun je niet zien of ruiken maar ze kunnen wel een voedselvergiftiging of een voedselinfectie veroorzaken. Je kunt vlees ook tot op de ‘te-gebruiken-tot’-datum invriezen. Is de verpakking eerder geopend, dan geldt de houdbaarheidsdatum niet meer.

Als vlees echt bedorven is, kan het behoorlijk stinken. Je moet het dan weggooien, ook als de houdbaarheidsdatum nog niet is verstreken. De kans dat je er ziek van wordt, is groter.

Vleesproducten die minder snel bederven, zoals een houdbare rookworst, hebben een ‘ten minste houdbaar tot-datum’ (THT). Na deze datum kan de kwaliteit, zoals de smaak, geur of kleur, iets achteruitgaan. Je kunt het vaak nog wel veilig eten. Kijk, ruik en proef.

Als je vlees uit de diepvries gaat eten, moet je het eerst ontdooien. Doe je dit niet, dan loop je het risico dat de binnenkant van het vlees nog niet helemaal gaar is, terwijl de buitenkant wel al donkerbruin gebakken is. Het duurt dan dus langer voor het gaar is.

Let bij het ontdooien altijd op het volgende:

• Ontdooi bevroren vlees in de koelkast, op een afgedekt bord of in een afgedekte schaal. Zo krijgen bacteriën geen kans en blijft het vlees sappig. Laat het niet ontdooien op het aanrecht, op de verwarming of in warm water.
• Spoel na het ontdooien het vleessap dat overblijft weg.
• Kleinere stukken vlees kun je ontdooien in de magnetron. Maak het dan wel meteen erna verder klaar. Grote stukken vlees zijn minder handig te ontdooien in de magnetron, omdat de buitenkant dan gaar wordt terwijl de binnenkant nog bevroren is.
• Vries ontdooid rauw vlees niet opnieuw in. Bij het ontdooien komt namelijk vleesvocht vrij. Een tweede keer invriezen en ontdooien komt de kwaliteit niet ten goede.

Je bepaalt uiteindelijk zelf hoeveel vlees je eet. Wij hebben voor ons advies gekeken naar gezondheid, voedselveiligheid én duurzaamheid. Vlees levert van nature waardevolle voedingsstoffen zoals eiwitten, ijzer en B-vitamines. Aan de andere kant heeft hoeveel en hoe vaak we vlees eten impact op ons lichaam en op de wereld om ons heen.

Voor je gezondheid geeft de Gezondheidsraad het advies zo min mogelijk bewerkt vlees te eten en maximaal 200 gram bereid rood vlees per week. Dit is ongeveer 250-285 gram onbereid vlees. Meer hiervan eten dan de Gezondheidsraad adviseert verhoogt de kans op coronaire hartziekten en beroerte. Daarnaast is het aannemelijk dat het eten van rood en bewerkt vlees de kans op darmkanker en diabetes type 2 verhoogt. Vanwege milieu is het Schijf van Vijf-advies lager dan dit maximum. Vlees heeft van alles wat we eten de meeste impact op het milieu.

Lees meer over waarom minder vlees eten beter is voor je gezondheid en het milieu.

Het is niet nodig om vlees te eten, je kunt het vervangen door andere producten zoals peulvruchten, tofu en tempé. Lees meer over gezond vegetarisch eten.

Ook voor zwangeren adviseren we om niet meer dan 300 gram vlees per week te eten, waarvan maximaal 100 gram rood vlees. Je kunt ook prima vegetarisch eten als je zwanger bent. Let er wel op dat je genoeg ijzer, jodium, calcium, eiwitten en vitamine B1 en B12 binnenkrijgt. Lees meer over vegetarisch eten tijdens de zwangerschap.

Tijdens de zwangerschap kun je beter geen rauw vlees eten of (deels) rauwe vleeswaren zoals filet americain en salami. Als je zwanger bent, ben je gevoeliger voor een voedselinfectie. De parasiet toxoplasma gondii in rauw vlees kan een miskraam of vroeggeboorte veroorzaken. Verhit vlees is geen probleem. Twijfel je over een product? Kijk dan in de app ZwangerHap.

Verder is het advies om geen lever te eten als je zwanger bent en de hoeveelheid leverproducten, zoals smeerworst en paté, te beperken. Lever en leverproducten bevatten veel vitamine A. Te veel vitamine A [BM1] verhoogt bijvoorbeeld het risico op afwijkingen aan de schedel, zenuwen en hart- en vaatstelsel bij je baby. Een flinke hoeveelheid paté in 1 keer kan al schadelijk zijn voor je baby. Af en toe (een keer per week) een boterham met een dun laagje smeerleverworst of paté kan geen kwaad voor jou of je baby.

De reden voor de mogelijke schadelijke effecten van rood vlees is niet helemaal duidelijk. Er zijn aanwijzingen dat een hoge inname van heemijzer samenhangt met hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en metabole ziekten. Heemijzer in vlees heeft ook voordelen, want je lichaam heeft ijzer nodig en neemt heemijzer makkelijker op dan non-heemijzer uit plantaardige voedingsmiddelen. Lees meer over ijzer in voeding.

Ook andere componenten van rood vlees zijn in verband gebracht met diabetes type 2. Het is nog niet helemaal duidelijk hoe dit mechanisme werkt. De combinatie van verschillende componenten in vlees zoals verzadigd vet, nitriet en heemijzer zou mogelijk een rol kunnen spelen in het ontstaan van insulineresistentie en daarmee op het ontstaan van diabetes type 2.

Stoffen die gevormd worden bij het roosteren, grillen of frituren van vlees op hoge temperatuur kunnen schadelijk zijn. Dat geldt ook voor wit vlees. Ook kan verzadigd vet en zout een rol spelen. Vlees levert een belangrijke bijdrage aan de inname van verzadigd vet. Verzadigd vet verhoogt de kans op een hoog LDL-cholesterol en hart- en vaatziekten. Bewerkt vlees bevat veel zout. Te veel zout kan leiden tot een hoge bloeddruk. Een hoge bloeddruk verhoogt de kans op hart- en vaatziekten.

De Gezondheidsraad geeft aan dat voor de samenhang tussen het eten van wit vlees en de kans op chronische ziekten geen conclusies met voldoende bewijs zijn. Wel geven de bevindingen aan dat de wijze van vervanging belangrijk is: wit vlees als vervanging van bewerkt vlees hangt samen met een lagere kans op hart- en vaatziekten. Wit vlees als vervanging van plantaardige producten, zoals noten, hangt juist samen met een hogere kans op hart- en vaatziekten.

Rundvlees belast het klimaat en milieu meer dan andere voedingsmiddelen en andere soorten vlees. Zo belast rundvlees het klimaat zo’n 5,5 keer meer dan kip.

Koeien zijn herkauwers en stoten daardoor via boeren en scheten methaan uit. Daarnaast komt uit mest van vee lachgas en methaan vrij. Deze gassen dragen sterk bij aan het broeikaseffect. Verder zorgt mest voor vervuiling van het water. Voor rundvee is per kilo ook meer voer nodig dan bij kip en varken. Voor 1 kilo rundvlees is 5 tot 9 kilo voer nodig. Voor de productie van rundvlees wordt minder soja gebruikt dan voor de productie van kip, varken of kweekvis.

Bij biologische en grasgevoerde rundveeteelt worden minder dieren op een hectare gehouden dan bij de gangbare veehouderij. Dit zorgt voor minder impact op biodiversiteit. Goede omgang met mest zorgt ook voor minder verlies aan biodiversiteit. De broeikasgasuitstoot per kilogram biologisch rundvlees verschilt niet van een kilogram gangbaar rundvlees. Bij grasgevoerde koeien is de broeikasgasuitstoot per kilogram product hoger dan bij graangevoerd vee.

De klimaat en milieu-impact van de productie van rundvlees kan door technologische ontwikkelingen worden verbeterd, maar vermindering van de productie en consumptie van rundvlees is noodzakelijk om binnen de planetaire grenzen te blijven.

Varkensvlees heeft ruim de helft minder impact op het klimaat en milieu dan rundvlees. Ook is er minder waterverbruik dan rundvlees. Wel wordt er meer soja gebruikt voor de productie van varkensvlees dan voor de productie van rundvlees. Soja dat als veevoer wordt gebruikt zorgt voor verlies aan biodiversiteit door grootschalige ontbossing en door teelt in grote monoculturen.

Varkensvlees beïnvloedt het klimaat en milieu ruim 2,5 keer meer dan kip. Dat komt vooral doordat er meer voer nodig is om varkens te laten groeien dan voor kip. Voor 1 kilo varkensvlees is ruim 2,5 kilo voer nodig, waaronder soja. Een deel van het voer zijn reststromen uit de voedingsindustrie. Daardoor valt de milieubelasting per varken relatief laag uit.

Een ander milieuprobleem bij varkens is de mest die ze produceren. Te veel mest veroorzaakt onder andere verzuring van bodem, lucht en (grond)water, door stoffen als ammoniak, nitraten en fosfaten. Via de mest stoot de varkenshouderij ook broeikasgassen uit.

Van alle soorten vlees heeft kip de laagste impact op het klimaat en milieu. Kip heeft wel meer impact op het milieu dan plantaardige eiwitbronnen, zoals vleesvervangers, soja en peulvruchten.

Voor 1 kilo kippenvlees is minder voer nodig dan voor 1 kilo rund- of varkensvlees. Een kip heeft maar 1,5-2 kilo voer nodig om 1 kilo te groeien. Wel wordt er meer soja gebruikt voor de productie van kippenvlees dan voor de productie van varkensvlees en rundvlees. Soja dat als veevoer wordt gebruikt zorgt voor verlies aan biodiversiteit door grootschalige ontbossing en door teelt in grote monoculturen.

Er zijn verschillende veehouderijsystemen met elk voor- en nadelen.

Intensieve veehouderij is de meest voorkomende vorm van veehouderij en is gericht op de meest efficiënte productie. Bijvoorbeeld door gebruik van machines, specifieke rassen en krachtvoer. De productie vindt vaak plaats in (mega)stallen en er is geen land nodig bij de boerderij om eigen veevoer te produceren. Het voordeel van deze vorm van veehouderij is dat er met relatief weinig grondstoffen en ruimte veel voedsel geproduceerd kan worden. Dit draagt bij aan de betaalbaarheid van eten en voedselzekerheid. Het houden van veel dieren op een klein oppervlakte heeft ook nadelen. De enorme productie van vlees zorgt voor veel uitstoot van broeikasgassen. Ook leidt het op en rond de boerderij tot milieuschade door stikstofuitstoot, bodem- en waterverontreiniging en verlies aan biodiversiteit.

Bij een extensievere vorm van veehouderij is er meer balans tussen de hoeveelheid dieren en de hoeveelheid voer die de beschikbare grond kan verbouwen. Er worden met name minder dieren gehouden per hectare. De effecten op milieu en biodiversiteit zijn daardoor lager per hectare. Het nadeel is echter dat de productie minder efficiënt is en er dus relatief meer land, water en voer nodig zijn voor de productie van eenzelfde hoeveelheid vlees.

Voor een balans tussen landbouw en natuur in Nederland is er een mogelijke rol voor technologische ontwikkeling, maar lijkt extensivering van de landbouw noodzakelijk. Als je een betere keuze wilt maken voor het milieu, kun je kiezen voor vlees afkomstig van extensievere veehouderijen, bijvoorbeeld vlees met het EU-biologisch keurmerk. Biologische veeteelt is vaak een extensievere vorm van veeteelt. Er zijn minder dieren per hectare en er is meer aandacht voor dierenwelzijn. Biologische teelt is daarnaast beter voor de bodem en biodiversiteit. Lees meer over biologisch.

Voor de productie van vlees wordt wereldwijd vooral nog soja gebruikt voor het veevoer. De productie van soja wordt in verband gebracht met ontbossing en het verdwijnen van regenwoud, vooral in (Zuid-Amerikaanse) natuurgebieden. Lees meer over soja.

Vlees is de productgroep die zorgt voor het meeste verlies aan biodiversiteit. Belangrijke redenen daarvoor zijn het landgebruik met monoculturen, ontbossing om soja te telen voor veevoer en de intensieve landbouw die gebruik maakt van bestrijdingsmiddelen en van (kunst)mest voor veevoer. Dit laatst leidt tot verzuring en vermesting.

Dierenwelzijn gaat niet altijd hand in hand met goed zijn voor het klimaat en milieu. Kip uit de gangbare vleeskuikenhouderij heeft bijvoorbeeld het laagste dierenwelzijn, maar is ook het minst slecht voor het milieu. Langzaam groeiende rassen hebben meer voer nodig en scharrelkippen hebben een hoger landgebruik. En vrije uitloop buiten kan leiden tot fijnstof in de lucht en kan ervoor zorgen dat dieren ziektes oplopen of verspreiden.

Als je wilt letten op dierenwelzijn én op het klimaat en milieu, kan een tussenoplossing zijn dat je kiest voor vlees met een lage milieubelasting, zoals kip, maar wel met een keurmerk voor dierenwelzijn, zoals Beter Leven 3 sterren of biologisch. Ook kan je ervoor kiezen om minder vlees te eten en daarbij dan wel vlees te kopen met een keurmerk voor dierenwelzijn.

De Boodschappenhulp Dierenwelzijn helpt je met kiezen voor vlees waarbij extra rekening gehouden is met het leven van het dier.

Je weet waarschijnlijk wel dat je kip beter niet rauw kan eten en altijd goed moet verhitten. Maar waarom is dat eigenlijk?

Dat zit zo: op vlees zitten bacteriën. Van sommige van die bacteriën kun je goed ziek worden. Salmonella, Ecoli, Campylobacter, Listeria. Krijg je te veel van die bacteriën binnen, dan kun je een voedselvergiftiging krijgen. Elke dag worden er mensen ziek van. En dat gebeurt het vaakst bij kip.

Dat is natuurlijk vervelend, maar er speelt méér. Er zijn namelijk ziekmakende bacteriën die zich zo hebben aangepast, dat ze niet meer doodgaan door antibiotica. Als jij daar ziek van bent geworden, wordt je dus niet meer zomaar beter met een kuurtje. Vooral voor kinderen, zwangeren, ouderen en mensen met een verzwakt afweersysteem kan dit behoorlijk gevaarlijk zijn. Zij hebben namelijk meer kans om ernstiger ziek te worden van een voedselvergiftiging - en als de antibiotica dan ook niet meer werkt - tja dan heb je dubbel pech.

En ook die resistente bacteriën vind je het vaakst op rauwe kip.

Gelukkig kun je wel veel doen om de kans op een besmetting via vlees te verkleinen:

• Was je handen. Zeker nadat je rauwe kip hebt aangeraakt.
• Gebruik nooit hetzelfde mes of snijplank voor rauwe kip en daarna voor gaar eten of voor het klaarmaken van je salade of broodje. Prik ook niet met hetzelfde bestek in rauwe kip en daarna in gaar eten.
• Bak je kip goed gaar, zodat het niet meer roze of glazig is van binnen.

Kip rauw eten deed je waarschijnlijk al niet, maar nu weet je ook precies waarom. Niet alleen voor jezelf, maar ook voor de mensen voor wie je kookt.

• Dagevos H, Verhoog D, Bondt N, Hoste R. Vleesconsumptie per hoofd van de bevolking in Nederland. 2005-2024. 2025.
• Dierenbescherming. Vleesveehouderij.
• Gezondheidsraad. Milieu-impact van voedsel: eiwitbronnen en voedingspatronen. Achtergronddocument bij: Richtlijnen goede voeding: eiwitbronnen en voedingspatronen 2025 (Nr. 2025/19A11). 2025.
• Gezondheidsraad. Richtlijnen goede voeding: eiwitbronnen en voedingspatronen 2025 (Nr. 2025/19). 2025.
• Gezondheidsraad. Vlees en vleesproducten en chronische ziekten. Achtergronddocument bij: Richtlijnen goede voeding: eiwitbronnen en voedingspatronen 2025 (Nr. 2025/19). 2025.
• Kenniscentrum Duurzaam leven. Keurmerkenwijzer vlees.
• RIVM. Milieubelasting van voedingsmiddelen (database).
• RIVM. Nederlands Voedingstoffenbestand (NEVO) 2025/9.0. 2025, RIVM: Bilthoven.
• Van Rossum C.T.M., et al. The diet of the Dutch. Results of the Dutch National Food Consumption Survey 2019-2021 on food consumption and evaluation with dietary guidelines (RIVM-rapport 2022-0190). 2023.
  
• WHO. Red and processed meat in the context of health and the environment. 2023.