Vlees

Wat is vlees?

Vlees is het eetbare deel van een landbouwhuisdier of wild. Meestal zijn dit spieren. Soms is dat orgaanvlees, zoals lever. Onbewerkt mager vlees staat in de Schijf van Vijf. Bewerkt vlees, zoals vleeswaren, staat niet in de Schijf van Vijf.

Wat is het verschil tussen rood en wit vlees? 

Er bestaat een verschil tussen rood vlees en wit vlees. Rood vlees komt van runderen, kalveren, varkens, schapen, geiten en paarden. Ook al is het vlees van deze dieren niet altijd duidelijk rood van kleur, toch wordt dit vlees gerekend tot rood vlees. Wit vlees komt van kip en ander gevogelte en tamme konijnen.

Bewerkt en onbewerkt vlees, mager en vet vlees

Behalve een onderscheid tussen rood en wit vlees, kun je onderscheid maken tussen bewerkt en onbewerkt vlees.

• Onbewerkt mager vlees: Vlees waaraan voorafgaand aan de verkoop geen verdere toevoegingen of bewerkingen zijn gedaan. Hieronder valt ook gesneden of gemalen vlees dat geen verdere toevoegingen of andere bewerking heeft ondergaan. Voorbeelden van onbewerkt mager vlees zijn: kipfilet, kipdrumstick, kalkoenfilet, biefstuk, magere runderlappen, sukadelap, varkenshaas, haaskarbonades, magere varkenslappen, varkensfiletlapjes, hamlap en mager lamsvlees. 
• Bewerkt vlees: Vlees dat voorafgaand aan de verkoop is bewerkt om de smaak of houdbaarheid te beïnvloeden door middel van roken, zouten, pekelen, fermenteren of het toevoegen van conserveringsmiddelen zoals nitraat of nitriet. Het kan hierbij gaan om rood of wit vlees, maar het meeste bewerkte vlees is rood vlees. Vleeswaren, zoals worst, ham of paté, zijn bewerkt vlees. Andere voorbeelden van bewerkt vlees zijn hamburger, worst en gemarineerd vlees.
  
• Vlees varieert in vetgehalte. Voorbeelden van vette vleessoorten met veel verzadigd vet zijn speklap, gehakt, krabbetjes, lamskotelet en lamskarbonade. Magere vleessoorten met weinig verzadigd vet zijn bijvoorbeeld biefstuk, kipfilet en varkensfilet. 

Hoe wordt vlees geproduceerd? 

Vee gaat van de fokkerij naar een veemesterij. Daar worden de dieren vetgemest tot ze geschikt zijn voor de slacht. Daarna gaat het vlees naar de uitsnijderij.

Kom meer te weten over deze vleessoorten:

Hoeveel vlees eten we in Nederland?

Het vleesverbruik per hoofd van de bevolking was volgens Wageningen Economic Research in 2024 74 kilo. Zo'n 35 kilo daarvan is varkensvlees, 22 kilo pluimveevlees, 15 kilo rundvlees, 1 kilo kalfsvlees en 1 kilo schapen- en geitenvlees. Dit is op basis van karkasgewicht (inclusief botten). Paardenvlees wordt in Nederland nauwelijks gegeten.

Op basis van de voedselconsumptiepeiling van het RIVM uit 2019-2021 blijkt dat de consumptie van vlees de afgelopen jaren is gedaald. Per dag eten we in Nederland gemiddeld 87 gram vlees. Dat is 18 procent minder dan in de periode 2007-2010. De consumptie is het hoogst onder mannen van 18-50 jaar (116 gram per dag). Meer dan de helft van het vlees dat we eten is bewerkt vlees. Volwassenen eten gemiddeld 69 gram rood en/of bewerkt vlees per dag. Voor mannen is dit gemiddeld 85 gram en voor vrouwen 54 gram. Meer dan 25% van de volwassen mannen eet 100 gram of meer rood en/of bewerkt vlees per dag. Bewerkt vlees is voor het grootste deel rood vlees. 

Hoe bewaar je vlees?

Voor de houdbaarheid van vlees is het belangrijk om dit goed en veilig te bewaren. Het is belangrijk de volgende adviezen te onthouden:

• Leg rauw vlees en rauwe vleesproducten na het boodschappen doen zo snel mogelijk in de koelkast. Neem een koeltas mee naar de winkel als het erg warm is. Vooral in de auto stijgt de temperatuur op een zonnige dag snel.
• Zorg ervoor dat de koelkast goed koud is. Dat wil zeggen: 4°C. Bewaar vlees en vleeswaren bij voorkeur op de koudste plek in de koelkast, dat is vaak de onderste plank.
• Let op de ‘te gebruiken tot’-datum (TGT) op de verpakking. Je kunt vlees uiterlijk op de datum invriezen of bereiden. Na bereiding is het vlees nog 2 dagen houdbaar in de koelkast. Na deze datum moet je het vlees weggooien. Is de verpakking eerder geopend, dan geldt de ‘te gebruiken tot’-datum (TGT) niet meer.
• Bewaar geopende of niet-verpakte producten maximaal 2 dagen in de koelkast.
• Haal vlees niet te lang voor het bereiden of eten (in geval van vleeswaren) uit de koelkast. Ziekmakende bacteriën, zoals salmonella, delen zich bij een temperatuur van boven de 10°C snel. Zorg dat vlees en vleeswaren niet langer dan 2 uur buiten de koelkast staan.
• Leg bij een BBQ of gourmet eerst een deel van het vlees buiten de koelkast en vul pas aan indien nodig. Na 2 uur heeft vlees te lang buiten de koelkast gelegen en het bederft daardoor eerder.
• Rauw gemalen vlees in een geopende verpakking kan maximaal 1 dag in de koelkast worden bewaard en 2 tot 3 maanden in de diepvries. Voorbeelden van gemalen vlees zijn gehakt, hamburgers en slavinken.

Niet eten na de 'te gebruiken tot'-datum (TGT)

Vlees dat kort houdbaar is en snel bederft heeft een 'te gebruiken tot-datum' (TGT). Producten die minder snel bederven hebben een 'ten minste houdbaar tot-datum' (THT).

Voor de veiligheid is het af te raden vlees na de 'te gebruiken tot'-datum (TGT) te eten. Ook van vlees dat na het verstrijken van de houdbaarheidsdatum nog goed ruikt, kun je ziek worden door schadelijke bacteriën. Die schadelijke bacteriën kun je niet zien of ruiken maar ze kunnen wel een voedselvergiftiging of een voedselinfectie veroorzaken.

Vlees dat echt bedorven is, kan behoorlijk stinken. Het kan bijvoorbeeld ranzig ruiken of naar rotte eieren. Vlees dat zo ruikt, kun je niet meer eten. Ook niet als de houdbaarheidsdatum nog niet is verstreken. De kans dat je er ziek van wordt, is groter. Gooi dit vlees weg.

Kun je vlees in de diepvries bewaren? 

Wil je vlees langer bewaren dan de 'te gebruiken tot'-datum (TGT)? Vries het dan uiterlijk op de houdbaarheidsdatum in, bij een temperatuur kouder dan -18°C. In de vriezer kun je het een aantal maanden bewaren, afhankelijk van wat voor vlees het is.

Vlees verliest bij het invriezen aan kwaliteit omdat het uitdroogt en de celwanden kapot gaan door het water dat dan kristalliseert. In de vriezer geldt: hoe groter een stuk vlees, hoe langer het goed blijft. Vettere vleessoorten zijn minder lang te bewaren omdat ze op den duur ranzig worden. 

Onbewerkt varkensvlees kun je vaak tot 3 maanden invriezen, maar onbewerkt rundvlees wel tot 9 maanden. Bewerkte producten waarin zout verwerkt is, zoals: hamburgers, slavinken, verse worst en andere producten die snel bereid kunnen worden, worden sneller ranzig. Daarom zijn ze minder lang houdbaar, namelijk 1 maand. 

Kijk in de bewaarwijzer voor praktische tips over het bewaren van eten.

Hoe bereid je vlees?

Vlees kan op allerlei manieren worden bereid: van koken, bakken en grillen en roerbakken tot barbecueën. Vlees krimpt ongeveer een kwart bij bereiding door verlies van vocht en vet. Het advies is om rauw vlees door en door te verhitten en het vlees regelmatig om te draaien. 

Om een voedselinfectie te vermijden is het belangrijk hygiënisch te werken en kruisbesmetting te voorkomen. Bekijk de kaart '5x veilig met vlees'

Hoe kun je vlees ontdooien? 

Als je vlees uit de diepvries gaat eten, moet je het eerst ontdooien. Als je vlees niet ontdooit dan loop je het risico dat de binnenkant nog niet helemaal gaar is, terwijl de buitenkant wel al donkerbruin gebakken is. Het duurt dan dus langer voor het gaar is. Let bij het ontdooien altijd op het volgende:

• Ontdooi bevroren producten in de koelkast, op een afgedekt bord of in een afgedekte schaal. Zo krijgen bacteriën geen kans en blijft het vlees lekker sappig. Laat ze niet ontdooien op het aanrecht, op de verwarming of in warm water. 
• Spoel na het ontdooien het vleessap dat overblijft weg.
• Kleinere stukken vlees kunnen worden ontdooid in de magnetron. Maak het dan wel meteen erna verder klaar. Grote stukken vlees zijn minder handig te ontdooien in de magnetron, omdat de buitenkant dan gaar wordt terwijl de binnenkant nog bevroren is.
• Vries ontdooid rauw vlees niet opnieuw in. Bij het ontdooien komt namelijk vleesvocht vrij. Een tweede keer invriezen en ontdooien komt de kwaliteit niet ten goede.

Is vlees gezond?

Voedingsstoffen

Mager onbewerkt vlees staat in de Schijf van Vijf en past in een gezond voedingspatroon. Vlees is rijk aan de vitamines B1, B6 en B12 en het mineraal zink. Daarnaast levert het vitamine B2 en de mineralen ijzer, fosfor en seleen. Lever is bovendien rijk aan vitamine A. Vlees bevat van nature eiwit en vet. Er zitten geen koolhydraten in. De hoeveelheid eiwit en vet staan met elkaar in verband. Des te vetter het vlees des te lager het eiwitgehalte en andersom.

De voedingswaarde van vleesproducten, zoals gehaktbal, vinken, burgers en worsten, hangt af van hoe en met welk vlees het gemaakt is. Vaak zit er veel zout in. Dat geldt ook voor bewerkt vlees en vleeswaren zoals rollade, rookvlees, bacon en ham. Het advies is om zoveel mogelijk te kiezen voor mager onbewerkt vlees.

Verzadigd vet

Vette vleessoorten bevatten relatief veel verzadigd vet. Veel verzadigd vet in de voeding verhoogt het risico op hart- en vaatziekten. Daardoor kun je beter vooral voor magere soorten kiezen.

In de onderstaande tabel zie je hoeveel gram vet een aantal producten van rundvlees en varkensvlees bevatten. De hoeveelheden hieronder gelden voor 100 gram onbereid vlees.

Product (per 100 gram)	Vet (gram	Verzadigd vet (gram)	Schijf van Vijf?
Runderbiefstuk	1,8	0,7	Ja
Varkenshamlappen	2,8	0,9	Ja
varkensfricandeau	3,2	1,2	Ja
Rundertartaar	5,7	2,4	Ja
Varkensschouderkarbonade	12,2	4,7	Ja
Hamburger	18	7,5	Nee

Bron: NEVO 2023/8.0

Wat is de relatie tussen vlees en ziekte?

Er is inmiddels voldoende wetenschappelijk bewijs voor de relatie tussen het eten van veel rood vlees en vooral van bewerkt vlees, en de kans op ziekten. Het eten van veel rood en met name bewerkt vlees verhoogt de kans op coronaire hartziekten en beroerte. Daarnaast is het aannemelijk dat de consumptie van rood en bewerkt vlees de kans op diabetes type 2 en darmkanker verhoogt.  Lees meer over wat een risico op ziekten inhoudt.

Coronaire hartziekten en beroerte

De Gezondheidsraad geeft aan dat het overtuigend is aangetoond dat een hogere consumptie van rood en bewerkt vlees de kans op coronaire hartziekten en beroerte verhoogd. En ook dat de consumptie van rood en/of bewerkt vlees in plaats van plantaardige eiwitbronnen de kans op hart- en vaatziekten verhoogd. De samenhang met coronaire hartziekten lijkt sterker dan met beroerte. De verhoging van de kans op deze ziekten is sterker voor bewerkt vlees dan voor onbewerkt rood vlees. Ook hangt de consumptie van rood en/of bewerkt vlees in plaats van verschillende andere dierlijke eiwitbronnen (yoghurt, kaas, eieren, vis) samen met een hogere kans op hart- en vaatziekten. 

Darmkanker

De Gezondheidsraad geeft aan dat het aannemelijk is dat de consumptie van rood vlees en bewerkt vlees de kans op darmkanker verhoogt.

Diabetes type 2

De Gezondheidsraad geeft aan dat het aannemelijk is dat de consumptie van rood vlees en bewerkt vlees de kans op diabetes type 2 verhoogt. Ook hangt de consumptie van rood en/of bewerkt vlees in plaats van zuivelproducten (melk, kaas en yoghurt) samen met een hogere kans op diabetes type 2.

Waarom zou rood vlees schadelijk zijn?

De reden voor de mogelijke schadelijke effecten van rood vlees is niet helemaal duidelijk. Er zijn aanwijzingen dat een hoge inname van heemijzer samenhangt met hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en metabole ziekten. Heemijzer in vlees heeft ook voordelen, want je hebt ijzer nodig en het lichaam neemt heemijzer makkelijker op dan ijzer uit plantaardige voedingsmiddelen. Ook andere componenten van rood vlees zijn in verband gebracht met diabetes type 2. Het is nog niet helemaal duidelijk hoe dit mechanisme werkt. De combinatie van verschillende componenten in vlees zoals verzadigd vet, nitriet en heemijzer zou mogelijk een rol kunnen spelen in het ontstaan van insulineresistentie en daarmee op het ontstaan van diabetes type 2. Stoffen die gevormd worden bij het roosteren, grillen of frituren van vlees op hoge temperatuur kunnen schadelijk zijn. Dat geldt ook voor wit vlees. Ook kan verzadigd vet en zout een rol spelen. Vlees levert een belangrijke bijdrage aan de inname van verzadigd vet. Verzadigd vet verhoogt de kans op een hoog LDL-cholesterol en hart- en vaatziekten. Bewerkt vlees bevat veel zout. Te veel zout kan leiden tot een hoge bloeddruk. Een hoge bloeddruk verhoogt de kans op hart- en vaatziekten.

De Gezondheidsraad geeft aan dat voor de samenhang tussen de consumptie van wit vlees en de kans op chronische ziekten geen conclusies met voldoende bewijs zijn. Wel geven de bevindingen aan dat de wijze van vervanging belangrijk is: wit vlees als vervanging van bewerkt vlees hangt samen met een lagere kans op hart- en vaatziekten. Wit vlees als vervanging van plantaardige producten, zoals noten, hangt juist samen met een hogere kans op hart- en vaatziekten. 

Is vlees duurzaam?

De huidige vleesconsumptie in Nederland heeft de hoogste impact op het klimaat en milieu ten opzichte van alle andere voedingsmiddelen. Ongeveer een kwart tot een derde van de broeikasgasuitstoot, het landgebruik, verzuring en vermesting van het Nederlandse eetpatroon komt door de consumptie van vlees. Minder of geen vlees eten heeft een aanzienlijk lagere impact op het klimaat en milieu. 

Voor de productie van vlees is veel voer, water, land en energie nodig. Ook zorgt de veeteelt voor mest en broeikasgassen en verlies aan biodiversiteit. Dat maakt de productie van vlees niet erg duurzaam. De milieu-impact verschilt tussen vleessoorten. Hieronder hebben we de invloed van de productie van vlees per duurzaamheidsaspect uitgelegd.

Afhankelijkheden in het voedselsysteem

In het meest duurzame scenario wil je dat onze voedselproductie volledig duurzaam en circulair is. Dat gaat uit van het principe dat je alleen produceert wat écht nodig is en dat dan zo optimaal mogelijk eet: een optimale benutting van voedsel. Vleesproductie hoeft niet volledig gemeden te worden vanuit klimaat en milieu-perspectief. Voor een optimaal landgebruik is een beperkte hoeveelheid vleesproductie efficiënter dan uitsluitend plantaardige productie. Eventuele reststromen die niet voor menselijke consumptie zijn geschikt worden dan ingezet als veevoer, net als land dat niet geschikt is voor het verbouwen van voedsel voor mensen. En door de productie van zuivel en ei komt er ook vlees van melkkoeien en legkippen beschikbaar. Bewerking van vlees kan er ook voor zorgen dat alle delen van het dier gegeten worden en dat de houdbaarheid van vlees verlengt. Het vlees van legkippen wordt vooral verwerkt in bewerkt vlees, duurzamer is om het vlees van de leghen onbewerkt te eten (bijvoorbeeld als soepkip).

Klimaat en milieu

De productie van vlees heeft veel invloed op het klimaat en milieu vergeleken met andere producten. Vee heeft veel voer nodig: voor elke kilo vlees is 1,5-9 kilo voer nodig. De productie van voer kost water, land en energie. Ook zorgt de veeteelt voor mest en uitstoot van broeikasgassen. In Nederland produceren we veel meer vlees dan we zelf consumeren. De milieu-impact en het landgebruik van deze productie vindt wel plaats in Nederland.

De grootste impact vindt plaats in de productiefase, naast productie heeft ook het vervoer, bewerken, opslaan en verpakken van vlees invloed op het klimaat. 

Van alle vleessoorten heeft kippenvlees de laagste klimaatimpact, rundvlees het meest. Varken zit daar tussenin. Kippen eten minder en zetten het voer efficiënt om in ei of vlees. Kippen leven verder minder lang, waardoor ze ook minder mest produceren. De impact op het klimaat is nog lager bij plantaardige eiwitbronnen zoals noten, peulvruchten en granen. 

Vlees is de productgroep die zorgt voor het meeste verlies aan biodiversiteit. Belangrijke redenen daarvoor zijn het landgebruik met monoculturen, ontbossing om soja te telen voor veevoer en de intensieve landbouw die gebruikmaken van bestrijdingsmiddelen en gebruik van (kunst)mest voor veevoer (dat leidt tot verzuring en vermesting).

Hieronder leggen we per vleessoort meer uit over de milieu-impact:

Is vlees veilig om te eten?

Waarom kun je beter geen rauw vlees eten?

In rauw vlees kunnen ziekmakende  bacteriën zoals salmonella, campylobacter of E. coli zitten. Ook parasieten zoals Toxoplasma gondii kunnen in rauw vlees voorkomen. Deze parasiet kan de ziekte toxoplasmose veroorzaken. Vlees bakken doodt de bacteriën en parasieten.

Voor kip en gemalen vlees (zoals gehakt of worst) geldt: verhit het door en door voordat je het opeet om voedselinfecties te voorkomen. Bekijk ook de video 'Waarom is het verstandig om kip niet rauw te eten?'

Sommige vleessoorten worden bewust rauw gegeten of niet door en door verhit. Voorbeelden zijn tartaar, carpaccio, ossenworst en filet américain. Dit zijn risicovolle producten. Kwetsbare groepen kunnen deze producten van rauw vlees beter niet eten.

Geen rauw vlees voor kwetsbare groepen

Deze kwetsbare groepen wordt afgeraden om rauw vlees te eten, omdat zij meer risico lopen om ziek te worden of ernstige klachten te krijgen:

• Zwangeren
• Baby’s en jonge kinderen
• Ouderen
• Mensen met een verminderde weerstand, zoals mensen die behandeld worden voor kanker, de ziekte van Crohn, HIV/aids of een orgaantransplantatie hebben ondergaan.

Deze kwetsbare groepen kunnen hun vlees het beste altijd goed doorbakken. Voor iedereen geldt dat vlees bakken de meest veilige optie is.

Is rauw vlees veilig na invriezen?

Nee. Het invriezen van rauw vlees bij -12 °C voor minstens 2 dagen doodt de parasiet Toxoplasma gondii. Maar bacteriën zoals listeria of salmonella kunnen nog wel overleven en later eventueel uitgroeien tot aantallen waarvan je ziek kunt worden. 

Hoe kun je vlees veilig bakken? 

Vlees bakken doodt de bacteriën, maar op rauw vlees zijn ze nog schadelijk. Met de volgende adviezen voorkom je dat ziekteverwekkers zich verspreiden: 

• Was je handen voordat je gaat koken en altijd nadat je rauw vlees hebt aangeraakt.
• Gebruik een aparte snijplank voor rauw vlees, of was de snijplank direct goed af met heet water en afwasmiddel.
• Was messen, snijplanken en ander keukengerei meteen na gebruik.
• Gebruik nooit hetzelfde keukengerei voor rauw vlees en voor gaar eten.
• Haal vlees pas uit de koelkast vlak voor gebruik en leg het niet terug als het eenmaal buiten de koelkast is geweest.
• Bewaar vlees altijd goed gekoeld en zet het zo snel mogelijk terug in de koelkast (maximaal 4 °C).
• Bak vlees goed gaar, vooral kip, gehakt en kleine stukjes vlees.
• Let op bij verwarmen bij hoge temperatuur: vlees kan er van buiten gaar uitzien, terwijl het van binnen nog rauw is.
• Vlees uit één stuk van rund of varken, zoals biefstuk, kan rosé gegeten worden, omdat de meeste bacteriën altijd aan de buitenkant van het vlees zitten. Maar doorbakken is de meest veilige keuze. Kip moet altijd goed doorbakken zijn.

Plakvlees of 'gelijmd' vlees

Sommige biefstukken die in de winkel te koop zijn, zien eruit als 1 stuk, maar kunnen toch zijn samengesteld uit verschillende stukken vlees. Er zijn dan eiwitten of enzymen toegevoegd die gebruikt mogen worden als 'plaksel'. Op het etiket staat dan: samengesteld uit stukjes vlees. Op deze manier kunnen bacteriën toch aan de binnenkant van het vlees terechtkomen. Daarom kun je dit vlees het beste doorbakken. 

Schadelijke stoffen

Bewerkt vlees en vleeswaren kunnen schadelijke stoffen bevatten die uit het milieu komen, zoals dioxines of PFAS. Die hoeveelheid is klein en vormt meestal geen probleem. Ook kunnen schadelijke stoffen ontstaan doordat het vlees is geconserveerd door middel van roken, drogen, zouten of door toevoeging van conserveringsmiddelen. Zo worden nitraat of nitriet gebruikt als conserveermiddel in vlees en vleeswaren. Het verlengt de houdbaarheid van de producten. Nitraat en nitriet kunnen omgezet worden in nitrosamines. Deze zijn schadelijk. Daarom zijn er voor deze conserveermiddelen in de wet maximum gehaltes vastgelegd.

Bij het sterk verhitten (verbranden) van vlees kunnen PAK's ontstaan. Laat vlees daarom niet zwart worden tijdens de bereiding. Zelf kun je de inname beperken door ervoor te zorgen dat er geen zwarte randjes of zwarte korstjes ontstaan bij de bereiding van vlees. 

Dierziekten

Dieren kunnen dierziekten oplopen als BSE, TBC, mond- en klauwzeer en Q-koorts. Ze worden voor de slacht op deze ziekten gecontroleerd en zo nodig vernietigd. Vlees in de winkel is daarom veilig.

Hormonen

Door vee kunstmatige of natuurlijke hormonen toe te dienen, kan de productie van vlees worden vergroot. De Europese Unie (EU) heeft dat verboden, omdat het toedienen van hormonen gezondheidsrisico’s kan hebben voor de consument. Ook mogen de met hormonen geproduceerde producten niet in de EU worden ingevoerd en verkocht. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) ziet toe op hormoongebruik. In de Verenigde Staten en andere delen van de wereld is hormoongebruik voor een grotere vleesopbrengst wel toegestaan.

Antibiotica

Varkens, kippen, kalkoenen of runderen kunnen antibiotica krijgen om infecties te bestrijden. Strenge Europese wetgeving zorgt ervoor dat er (vrijwel) geen resten van antibiotica meer aanwezig zijn in het vlees van deze dieren. Er is namelijk een wachttijd ingesteld: als dieren antibiotica hebben gekregen mogen ze niet worden geslacht tot de wachttijd voorbij is.

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert steekproefsgewijs of er onverhoopt toch resten antibiotica in vlees voorkomen, en of deze eventuele resten niet de wettelijke maximale hoeveelheid overschrijden. In Nederland komen nauwelijks overschrijdingen voor.

Het gebruik van antibiotica bij dieren kan ervoor zorgen dat bacteriën ongevoelig worden voor antibiotica. Dat kan risico’s geven voor mensen, maar de bijdrage van vlees hieraan is waarschijnlijk klein.

Krijgen dieren, gehouden voor biologisch vlees, antibiotica?

Ook biologisch gehouden dieren mogen met antibiotica behandeld worden als ze ziek worden. Biologische veehouders zijn wel verplicht om zich extra in te spannen om ziektes te voorkomen. Ze gebruiken bij voorkeur natuurlijke of homeopathische geneesmiddelen.

Volgens de normen mogen dieren die korter dan 1 jaar leven, zoals kippen en varkens, maar 1 keer met medicijnen worden behandeld. Voor langer levende dieren, zoals koeien, geldt dat ze maximaal 3 keer per jaar mogen worden behandeld. Gebeurt het vaker, dan wordt het vlees nog wel verkocht, maar dan niet als biologisch product.

Bij biologisch gehouden vee is de wachttijd 2 keer zo lang als gangbaar.

Wat is het voedingsadvies voor vlees?

We adviseren volwassenen om niet meer dan 300 gram vlees per week te eten, waarvan maximaal 100 gram rood vlees (van koe, schaap, geit en varken). Hierbij gaan we uit van het gewicht van het vlees zoals je het koopt in de winkel, dus onbereid. Vul de Schijf van Vijf voor jou in voor een weekadvies op maat, waarin ook ei, vis en peulvruchten zijn meegenomen.

Een voorbeeld van 300 gram vlees per week

Onbewerkt mager vlees staat in de Schijf van Vijf. Bewerkt vlees (zoals hamburger, worst, gemarineerd vlees) en vleeswaren (bijvoorbeeld salami, ham of paté) staan niet in de Schijf van Vijf. Dit geldt ook voor vette vleessoorten. Vanwege de negatieve effecten op de gezondheid geldt het advies zo min mogelijk vleeswaren en ander bewerkt vlees te eten. Neem vette vleessoorten niet te vaak.

Wat als ik meer vlees eet dan het advies?

Je bepaalt zelf hoeveel vlees je uiteindelijk eet. Wij hebben voor ons advies gekeken naar gezondheid, voedselveiligheid én duurzaamheid. Vlees levert van nature waardevolle voedingsstoffen zoals eiwitten, ijzer en B-vitamines. Aan de andere kant heeft hoeveel en hoe vaak we vlees eten impact op ons lichaam en op de wereld om ons heen.

Voor je gezondheid geeft de Gezondheidsraad het advies zo min mogelijk bewerkt vlees te eten en maximaal 200 gram bereid rood vlees per week. Dit is ongeveer 250-285 gram onbereid vlees. Meer hiervan eten dan de Gezondheidsraad adviseert verhoogt de kans op coronaire hartziekten en beroerte. Daarnaast is het aannemelijk dat de consumptie van rood en bewerkt vlees de kans op darmkanker en diabetes type 2 verhoogt. Vanwege milieu is het Schijf van Vijf-advieslager. Vlees heeft van alles wat we eten de meeste impact op het milieu.

Is het nodig om vlees te eten? 

Onbewerkt mager vlees past in een gezond eetpatroon, vooral vanwege de eiwitten, vitamines en mineralen. Het is niet nodig om vlees te eten, je kunt het vervangen door andere producten zoals peulvruchten, tofu en tempé. Lees meer over  gezond vegetarisch eten. 

Dilemma tussen gezond en duurzaam

Het eten van magere vleessoorten zoals kipfilet, biefstuk en varkensfilet heeft de voorkeur. Dit vormt een dilemma tussen gezond en duurzaam. Het is namelijk duurzamer om niets te verspillen en dus het héle dier op te eten. Neem je weinig vlees of andere producten met veel verzadigd vet, dan past er misschien af en toe vet vlees bij. Want uiteindelijk gaat het natuurlijk om je hele eetpatroon. Met Mijn Eetmeter kun je bekijken hoeveel verzadigd vet je binnenkrijgt. 

Adviezen voor vlees eten tijdens de zwangerschap

Zwangeren kunnen beter geen rauw vlees eten of (deels) rauwe vleeswaren zoals filet americain en salami. Zij zijn gevoeliger voor een voedselinfectie. De parasiet toxoplasma gondii in rauw vlees kan een miskraam of vroeggeboorte veroorzaken. Verhit vlees is geen probleem. Twijfel je over een product? Kijk dan in de app ZwangerHap.

Ook voor zwangeren geldt het advies om niet meer dan 300 gram vlees per week te eten, waarvan maximaal 100 gram rood vlees. Je kunt ook prima vegetarisch eten als je zwanger bent. Let er wel op dat je genoeg ijzer, jodium, calcium, eiwitten en vitamine B1 en B12 binnenkrijgt. Lees meer over vegetarisch eten tijdens de zwangerschap.

Eet als je zwanger bent geen lever en beperk de hoeveelheid leverproducten, zoals smeerworst en paté. Lever en leverproducten bevatten veel vitamine A. Te veel vitamine A verhoogt bijvoorbeeld het risico op afwijkingen aan de schedel, zenuwen en hart- en vaatstelsel bij je baby.

Een flinke hoeveelheid paté (bijvoorbeeld als voorafje in een restaurant) in één keer kan al schadelijk zijn voor je baby. Maar af en toe (een keer per week) een boterham met een dun laagje smeerleverworst of paté kan geen kwaad voor jou of je baby.

Meer informatie over vlees

Achtergronddocument vlees Gezondheidsraad (2015)

WHO - Red and processed meat in the context of health and the environment: many shades of red and green